Profesor Oksfordskog univerziteta Jovan Džon Plamenac i Crna Gora (I)

U ovom naučnom prilogu pokušaćemo osvijetliti brojne vidove specifičnog i složenog odnosa Jovana Dzona Plamenca — zbog, prije svega, istorijskih, političkih i emigrantskih okolnosti i prilika — sa njegovom domovinom Crnom Gorom. Jovan (Jovo — kako se u pismima rodbini u zavičaju potpisivao) Petrov Plamenac (Džon Plamenac — John Plamenatz), filozof, profesor Oksfordskog univerziteta i član Britanske akademije nauka od 1962. godine (Cetinje, 1912 — Oksford, 1975; interesantno je da je od posljedica srčanog udara — kako je to primijetio Plamenčev prijatelj i kolega, filozof i profesor ser Isaiah Berlin u besjedi koju je održao 14. juna 1975. u kapeli Koledža „All Souls” — umro u isti dan i mjesec, 19. februara, u koji se 56 godina ranije iskrcao u Denveru), evropski i svjetski klasik političke filozofije, jedan je od najznačajnijih političkih mislilaca, filozofa i teoretičara koje je Crna Gora u svom viševjekovnom postojanju uopšte dala.

Objavljeno: 17. 04. 2017 - 00:00 Promjenite veličinu teksta: A A A
Profesor Oksfordskog univerziteta Jovan Dzon Plamenac  i Crna Gora (I)

Piše: dr Goran SEKULOVIĆ

Smatra se da je jedini autor svjetskog renomea u oblastima, prije svega, političke filozofije i istorije političke teorije iz Crne Gore. Doduše, u Crnoj Gori se samo rodio i proveo prvih nekoliko, četiri ili, najvjerovatnije, pet godina života. Obrazovao se i intelektualno i profesionalno stasavao u zapadnoj Evropi, prije svega u Engleskoj.

Ali, kada se uzme obzir čitav njegov život, knjige koje je napisao, djelo koje je ostavio, ukupni duhovni, idejni i moralni habitus ovog istaknutog društvenog teoretičara i u evropskim i svjetskim razmjerama, ostaje nesumnjiva činjenica da svoj ljudski, etički i naučni profil Jovan Džon Plamenac umnogome duguje i Crnoj Gori, njegovoj istinskoj otadžbini, čega je i on sam bio svjestan i za koju je bio, prema svim dostupnim saznanjima, izuzetno vezan. 

Kako je napustio domovinu: U predvečerje crnogorskog državnog i nacionalnog brodoloma krajem druge decenije dvadesetog vijeka, 1917. godine, Jovan Plamenac je kao petogodišnjak, najvjerovatnije s majkom, napustio otadžbinu u koju se nije vraćao više decenija.

Naime, Jovanov otac Petar — koji je obavljao više političkih, diplomatskih i državnih funkcija u Knjaževini i Kraljevini Crne Gore; između ostalog, bio je i ministar inostranih poslova — napustio je Crnu Goru s kraljem Nikolom 1916. godine, a realno je da su godinu dana kasnije u inostranstvo otišli Jovan i njegova majka.

Kako piše ser Isaiah Berlin, mali Jovan Plamenac je stigao u „Englesku gdje je upisan u školu u Klejsmoru (Clazesmore), blizu Vinčestera, čijeg je direktora njegov otac poznavao. Tu je ostao jedanaest godina, dok se škola selila iz mjesta u mjesto, da bi 1930. godine došao u Oriel. S vremena na vrijeme njegovi roditelji su ga pozivali da ih posjeti tokom raspusta, u Marselju ili Beču, ali je uglavnom živio odvojen od porodice i naviknut na samoću.” (Plamenac: 2000) Bio je nježnog zdravlja i obolio je od srca u dvadesetiprvoj godini. „U Orielu provodi četiri godine.

Bolest ga sprečava da završi rad iz oblasti filozofije/politike/ekonomije pa je dobio aegrotat sertifikat koji Univerzitet u Oksfordu dodjeljuje studentu koji zbog bolesti ne pristupi pismenom dijelu završnog ispita, a godinu dana kasnije diplomu ‘Prve klase’ iz istorije. Godine 1936. biva izabran na ‘All Souls’.” (Plamenac: 2000)

Posjeta Crnoj Gori: Počeo je posjećivati Crnu Goru tek pred kraj života, boraveći u kući svojih predaka u selu Boljevići u Crmnici. Može se slobodno reći da je njegova sudbina paradigma i sudbine Crne Gore u takozvanom modernom vremenu, odnosno u dvadesetom vijeku kao njegovom ključnom i osobitom sintetičkom presjeku, što posebno čini se važi za Crnu Goru, i to najmanje po dva osnova i „datuma”.

Riječ je o tome da je Jovan Džon Plamenac svojim porodičnim porijeklom i najpre roditeljskim, odnosno očevim političkim i istorijskim opredjeljenjem tokom Prvog svjetskog rata, tj. 1918. g., te potom ličnom sudbinom emigranta i izgnanika i življenja i djelovanja u određenoj društvenoj sredini i određenom istorijskom trenutku koji su ga ne samo intelektualno, već i politički iskazivali i opredjeljivali u Drugom svjetskom ratu, par exelans ličnost koja sublimira, sintetizuje i personifikuje svu dramatiku i tragiku u cjelini — istorijski, državno, politički, nacionalno, mentalno, psihološki, karakterno, duhovno — u dvadesetom vijeku crnogorskog nacionalnog, identitetskog i građanskog društvenog bića i Crne Gore kao viševjekovnog istorijskog, međunarodno-pravnog i državnog subjekta, osobitom i višeslojnom procesu koji traje i do najnovijih dana, odnosno i polovinom druge decenije dvadesetprvog vijeka, a sva je prilika da neće biti završen još nekoliko generacija.

Sudbina istaknutog političkog teoretičara/filozofa Jovana Džona Plamenca je paradigma i sudbine Crne Gore u dvadesetom vijeku. Iako se obrazovao te ostvario ukupni naučni, kulturni, intelektualni i profesionalni put i razvoj u Zapadnoj Evropi, uglavnom u Engleskoj te u povremenim kraćim boravcima i u SAD-u, nikako se ne može poreći da je Plamenac svoj ljudski, humanistički, moralno-etičko-empatijski i naučni profil mogao usmjeriti u onom pravcu u kome se i realizovao samo zato što je bio Crnogorac i što je bio čovjek iz Crne Gore.

Porodično porijeklo Jovana Džona Plamenca: Jovan Džon Plamenac pripada jednom od najuglednijih i najčuvenijih crnogorskih bratstava. Plamenci su došli u Crnu Goru iz Bosne kao Bogustinovići prije više vjekova. Za usvajanje i dobijanje prezimena Plamenac odlučujuće je bilo, kako se vjeruje, učešće njihovog pretka Ivana na zboru zetske vlastele u Vranjini početkom septembra 1455. godine, gdje je sklopljen ugovor između vojvode Stefana Crnojevića i mletačkog providura Ivana Bolanija o zajedničkoj borbi protiv Turaka. Ivan Bogustinović je, prema narodnom predanju, energično i odvažno, strasno i vatreno govorio o organizovanoj borbi protiv Turaka, tako da je providur Bolani primijetio da „govori vatreno kao da mu plamen iz usta izbija”. U svakom slučaju, ostalo je da se priča da su po tome dobili prezime Plamenac.

plamenac2Crnogorski istoričar dr Branislav Marović najviše je istraživao porodično porijeklo Jovana Džona Plamenca. Plamenci se u arhivskoj građi javljaju polovinom XVII vijeka, kada postaju moćno i poznato bratstvo bez čijeg se učešća nije moglo ništa rješavati u Crnoj Gori. Kada je njihovo bratstvo dalo vladiku Arsenija (1781–1784), ambicije Plamenaca postale su još veće. Za njegove vladavine Plamenci vode samostalnu politiku i nastoje da se bečkom dvoru predstave kao vodeći crnogorski glavari, što su zapravo i bili. Vladika Arsenije poslije Rufima Boljevića bio je drugi mitropolit i gospodar Crne Gore iz Boljevića u Crmnici.

Jovan Petrov pripada grani Plemenaca koja se zove Markovići. Dr Marović piše da je profesor Jovan (Džon) Plamenac dobro znao ko je i odakle je. Zato je nekoliko puta posjetio svoju postojbinu Boljeviće, kako bi se na licu mjesta, ponovo napajao i upoznavao sa istorijom svoga bratstva, plemena i Crne Gore, koju su stvarali njegovi preci nalazeći se dugo na samom vrhu crnogorske državne vlasti. Tu istoriju, njegovi preci su stvarali na dva načina: obično sa mačem u jednoj, ali i sa diplomatskom tašnom u drugoj ruci. I jednu i drugu misiju uvijek su uspješno obavljali.

Period vladavine Nikole I knjaza i kralja Crne Gore 1860–1918. godine jeste i period najvećeg uspona bratstva Plamenac. Može se reći da je to bio zlatni period njihove moći kada crnogorska država stasava u međunarodno priznatu državu i doživljava svoje teritorijalno širenje i ekonomski uspon.

Na dvoru Nikole I Petrovića i u najvišim organima državne vlasti koji se upravo u tom periodu formiraju nalazilo se devet Plamenaca. Jedan od njih vojvoda Ilija, ministar vojni služio je vjerno i kao ratnik i kao diplomata pola vijeka Nikolu I. Na čelu Ministarstva vojnog ostao je praktično 26 godina. Sa ovako dugim stažom vjernosti Nikola I nema ni jednog visokog saradnika. O ministru vojnom kralja Nikole I postoji u narodu izreka „Sve se mijenja do volje božje i ministra vojnog”. Zatim tu su serdar Rade Turov, plemenski kapetan i konzularni agent u Skadru, serdar Sava, itd., itd.

Plamenci u ovom periodu zauzimaju položaje od onih najbližih, najintimnijih i najličnijih, kao što su ađutantski poslovi, do komandira vojnih jedinica, predsjednika Vlade, ministra prosvjete, spoljnih, unutrašnjih i vojnih poslova, diplomatskih predstavnika i načelnika Privrednog odjeljenja. Svi se oni ističu ne samo svojim obrazovanjem koje su stekli u Crnoj Gori ili po evropskim centrima (Beču, Moskvi, Parizu), već i kao snažne i vrijedne ličnosti koje ostavljaju duboke istorijske tragove svojim djelovanjem na istorijskoj pozornici Crne Gore. Kasnije kao penzioneri dvojica od njih ostavili su svoje memoare koji su od značaja za istorijsku nauku.

Dr Branislav Marović povodom velike i izuzetno značajne uloge koje je bratstvo Plamenac imalo u crnogorskoj istoriji kaže: „Život ljudski bilo pojedinaca ili manjih ili većih njegovih skupina pa i naroda kreće se nekom izlomljenom cik-cak linijom. U jednoj istorijskog etapi on se penje i doživljava uspon, dok u drugoj stagnira ili opada, što je sasvim razumljivo, jer to ne zavisi samo od prirodnih zakona koji tu ravnotežu održavaju, već i od mnogih drugih okolnosti i uslova. Plamenci su, kako smo vidjeli, u jednom dugom periodu bili u usponu i dostigli najveće visine koje može postići čovjek ovog našeg crnogorskog podneblja. Cijeneći njihova djela koja su ugradili u ukupni razvoj i napredak crngorskog društva i države moramo im i ovom prilikom izraziti našu zahvalnost.”

petarplamenacU želji da apostrofira značaj porijekla Jovana Džona Plamenca za cjelovito sagledavanje njegovog života i rada, dr Marović piše da u Crnoj Gori postoji sljedeća izreka: „Kaži mi čiji je, od koga je, pa ću ti reći kakav je”. I zaista može se reći da Crnogorci, piše dr Marović, nijesu u tome griješili. Poznavali su jedni druge i znali su i svoje i tuđe mane i vrline. Dovoljno je samo reći da se u Crnoj Gori nije moralo kazati prezime već samo ime i ime oca, što je bilo dovoljno za identifikaciju. Otac Jovanov, Petar J. Plamenac, kojem je posvetio svoje najznačajnije filozofsko djelo, bio je crnogorski političar, diplomata i državnik. Dr Marović bilježi da se o njegovim biografskim podacima veoma malo zna. Rođen je 1872. godine u Boljevićima, a umro je 1954. godine i sahranjen u Boljevićima. Osnovnu školu završio je u Boljevićima, Poljoprivrednu školu u Monpeljeu (Francuska), Višu veterinarsku školu u Alfortu (Švajcarska). Završio je studije prava u Beču. Bio je jedan od prvih školovanih veterinara u Crnoj Gori.

Kao javna, politička ličnost Petar J. Plamenac se javlja u političkom životu Crne Gore 1906. godine, kada je postavljen za načelnika Odjeljenja za narodnu privredu Ministarstva unutrašnjih djela. Na Balkanskoj izložbi u Londonu 1907. bio je zvanični predstavnik Crne Gore. Odjeljenje narodne privrede formirano je 1902. godine. U toku svog rada Odjeljenje je pružilo veliku pomoć, stručnu i finansijsku, unapređenju privrede posebno poljoprivrede. Ono je pravno regulisalo materiju iz oblasti privrede, odnosno poljoprivrede i veterinarstva.

Dalji politički život Petra Plamenca može se pratiti u diplomatiji Crne Gore.

Diplomatsku karijeru započeo je kao crnogorski konzul u Skadru 1908. godine, gdje je sa prekidima bio više od dvije godine. Otpravnik poslova kraljevine Crne Gore u Carigradu bio je od marta do oktobra 1912. godine, Plamenac je prekinuo diplomatske odnose Crne Gore sa Osmanskim carstvom u Prvom balkanskom ratu 7. oktobra 1912. godine, kada je Porti predao notu i kada je njegova funkcija prestala, a zatim je odmah napustio Carigrad. Kad je crnogorska vojska osvojila Skadar postavljen je za civilnog guvernera ovog grada, a kad su velike sile tražile da crnogorska vojska napusti osvojeni grad, Petar Plamenac je pregovarao u Medovi s predstavnicima međunarodne flote. Ministar inostranih djela Kraljevine Crne Gore bio je od aprila 1913. do avgusta 1915. godine. Na izborima za crnogorski parlament izabran je za poslanika 1914. godine u Kapetaniji kolašinskoj. Za predsjednika crnogorske Narodne skuštine izabran je 12. decembra 1915. godine. Poslije kapitulacije crnogorske vojske u Prvom svjetskom ratu, s kraljem Nikolom našao se u egzilu u Francuskoj.

U toku Prvog svjetskog rata Petar Plamenac je ministar spoljnih poslova u vladi divizijara Janka Vukotića, kao predstavnik Klubaške stranke kako se deklasirao. Iz njegovog rada i ranije i kasnije jasno se vidi da je Plamenac bio jedan od najodanijih kralju Nikoli. O svojim odnosima sa njime, naročito dok je bio ministar spoljnih poslova, Plamenac piše: „Kao ministru spoljnih poslova Crne Gore davao (misli na kralja Nikolu I — primjedba B. M.) mi je takvu slobodu, da mogu slobodno reći da sam, od aprila 1913. do kraja avgusta 1915, ja sam bio nezavisni šef spoljne politike moje zemlje… i da od 1913. godine nije imao (misli na kralja Nikolu I — primjedba B. M.) od mene tajne u politici.”

I poslije ostavke na dužnost ministra spoljnih poslova, koja je uslijedila, kako kaže Plamenac „protiv kraljeve volje, ostao sam kod njega u milosti”.

O tim poslovima koje je obavljao kao ministar spoljnih poslova Plamenac je zapisao i sljedeće: „Za sve ono što se u tom međuvremenu dogodilo, ja imam da odgovaram sa mojim nekadanjim drugovima — ukoliko ovi to budu htjeli. Kralj Nikola nije nizašto odgovoran. Teretiti njega, ma za šta bilo, znači griješiti savjest.”

Krajem juna 1916. godine crnogorska vlada u Neiju šalje Plamenca, kao svog delegata da sa italijanskim ministrom spoljnih poslova Soninom pregovara o nabavci hrane za Crnu Goru.

Dr Marović podsjeća da su se u emigraciji kralj Nikola i crnogorska vlada borili ne samo za stvaranje svojih oružanih snaga i za finansijsku i ekonomsku obnovu Crne Gore već i za njeno političko i diplomatsko snaženje.

"Predstavnici Crne Gore i njen suveren branili su prava i isticali zahtjeve Crne Gore kao nezavisne države. Cilj im je bio da Crnoj Gori osiguraju položaj savezničke države ne samo formalno, već i stvarno. U svom radu nailazili su na mnogobrojne smetnje i otpore, prikrivene i otvorene. Intrige, diskriminacija, omalovažavanje i nepovjerenje prema kralju Nikoli bili su prisutni na svakom koraku, ističe dr Marović.

Petar Plamenac je bio u izbjeglištvu politički vrlo aktivan u zastupanju politike kralja Nikole i pokazao se kao jedan od njegovih najodanijih ljudi. Ostao je u emigraciji i nakon smrti kralja Nikole, iz koje je povremeno dolazio i boravio u Crnoj Gori nakon amnestije crnogorskih independista i ustanika iz 1919. godine od strane kralja Aleksandra Karađorđevića.

Dakle, između dva svjetska rata Petar Plamenac je boravio i u Crnoj Gori i u inostranstvu, pretežno u Francuskoj i u Engleskoj. Pokušao je da napravi i politički angažman u Kraljevini SHS kandidovanjem za poslanika na listi Crnogorske federalističke stranke. Međutim, u tome nije uspio jer su crnogorski federalisti već bili na silaznoj političkoj putanji u odnosu na vrijeme neposredno poslije propasti i sloma Kraljevine Crne Gore, odnosno stvaranja Kraljevine SHS.

Konkretna dalja politička aktivnost Petra Plamenca vezana je bila za parlamentarne izbore održane 8. februara 1925, kad je došao iz inostranstva u Crnu Goru. Crnogorski federalisti su na ovim izborima postigli veliki uspjeh, iako Plamenac nije bio na njihovoj listi, osvojivši tri poslanička mandata ili nešto više od četvrtine glasača izašlih na izbore. Kao član Crnogorske stranke, ali ne i njezina Glavnog odbora, Petar Plamenac je učestvovao prvi put na parlamentarnim izborima 11. septembra 1927. godine.

 I ovom prilikom došao je iz inostranstva pred same izbore, pa mu je mjesto za poslaničkog kandidata za Srez barski ustupio Niko Debelja. Na novim izborima crnogorski federalisti ne samo da nijesu ponovili svoj raniji uspjeh, već su doživljeli politički poraz. Dobili su samo jedno poslaničko mjesto.

 Najznačajniji uzrok odvajanja glasača od federalista bio je nedosljedna, sporazumaška, nenačelna politika vođstva stranke, koje je napustilo borbu za federativno uređenje države i koje je sklapanjem sporazuma sa Radićem priznao postojeći pravni poredak. Na listi Radićeve Hrvatske seljačke stranke izabran je za poslanika Sekula Drljević, pa su se u Skupštini Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca našla dvojica crnogorskih federalista. U periodu između dva svjetska rata, Plamenac je istaknuti prvak Crnogorske stranke, jedan od organizatora belvederskih demonstracija 1936. godine kada su crnogorski federalisti napravili saradnju sa crnogorskim komunistima u borbi protiv velikosrpskog unitarističkog apsolutizma kralja Aleksandra Karađorđevića, odnosno u borbi protiv nacionalnog i socijalnog ugnjetavanja.

Dr Branislav Marović u svom radu o porodičnim korijenima Jovana Džona Plamenca analizira ulogu Jovanovog oca Petra i poslije okupacije Crne Gore od strane Italije. Petar Plamenac se javlja aprila 1941. godine kao član odbora za pisanje memoranduma Crnogorske federalističke stranke kojim se vođstvo stranke obratilo vladi u Rimu, tražeći da prizna i svečano proklamuje nezavisnu Crnu Goru pod italijanskim protektoratom na osnovu Londonskog ugovora iz 1915. godine, a da za crnogorskog kralja dođe princ Mihailo, sin knjaza Mirka. Teritorija te nezavisne Crne Gore koju su tražili crnogorski federalisti trebala je da se prostire od rijeke Neretve do Mata u Albaniji sa Metohijom i Sandžakom. Iluzije crnogorskih federalista o proširenju granica buduće države ubrzo su propale, jer je 18. maja 1941. Musolini sa Antom Pavelićem potpisao ugovor o razgraničenju Italije sa nezavisnom Državom Hrvatskom. Italija je anektirala Boku Kotorsku i Dalmaciju.

Petar Plamenac je bio član Privremenog administrativnog komiteta, a poslije njegovog ukidanja 18. maja 1941. bio je član Savjetodavnog vijeća Crnogoraca (Konsulta). Vijeće je imalo šest članova. Petar je 5. jula podnio ostavku na ovo članstvo zbog toga što su Plav i Gusinje, djelovi Crne Gore, pripojeni Albaniji.

Kada se Crnogorska federalistička stranka pocijepala na dva dijela, Plamenac je pripadao separatističkom dijelu vođstva stranke. Smatralo se da je Plamenac anglofilski orjentisan. Plamenac je u ime Crnogorske federalističke stranke javno istupao protiv narodnooslobodilačkog pokreta. Za račun italijanskog okupatora Plamenac je pokušao da pregovara sa predstavnicima Glavnog štaba narodnooslobodilačkih i partizanskih odreda Crne Gore i Boke u Martinićima 26. oktobra 1941. godine. U septembu 1944. godine napustio je Cetinje i odbjegao u Katunsku nahiju kako bi se sklonio od četničkih „crnih trojki” koje su se sve češće obračunavale sa zelenašima.

U operacijama NOVJ za oslobođenje Cetinja, Plamenac je zarobljen sa ostalim vodećim ljudima Crnogorske federalističke stranke.

Plamenčevo učešće u radu Privremenog administrativnog komiteta i u Konsulti biće glavna tačka optužnice pred Vojnim sudom vojne oblasti drugog udarnog korpusa, što će mu donijeti kaznu od 10 godina zatvora. Međutim, kaznu nije do kraja izdržao pa je već krajem 1946. bio na slobodi.

Kao u nekom svojevrsnom epilogu i krokiju onoga što je Petar Plamenac ostavio u očinskom, porodičnom, bratstveničkom, plemenskom i etničko-nacionalnom nasljeđu svom sinu Jovanu Džonu da na njegovom crnogorskom temelju dalje gradi svoje impozantno i veoma složeno naučno i životno djelo evropskog i svjetskog porijekla, dometa i značenja („Crnogorski romantik britanskog empirizma”!), dr Branislav Marović zaključuje da je „Jovan nesumnjivo imao od koga da naslijedi slobodoumnost, objektivnost i nepristrasnost u ocjenjivanju različitih političkih i ideoloških programa, učenja i pokreta, kao i simpatisanje ljevičarskih ideja. Naime, govoreći o sebi kao političaru Petar Plamenac kaže: ‘Kao političar pripadao sam u Crnoj Gori grupi slobodoumnijih ljudi. Ljevičarske ideje bile su mi oduvijek simpatične… Simpatisao sam s Liberalnom i Klubaškom strankom: branio njene prvake, kada su bili u nevolji, pomagao im da se izvuku, i najposlije doprinio da u zemlji, bar po broju, predstavljaju najjači faktor.’” (Nastavak sjutra)

Komentari: 17

Boban Bg

17. 04. 2017 - 00:54

Petar Plamenac je odigrao vrlo časnu ulogu u događajima poslije WWI, učestvovao u raskrinkavanju prljave propagande o tzv izdaji Nikole I Petrovića. Odličan tekst i veoma važan za obrazovanje mladih ljudi koji vrlo slabo poznaju svoju istoriju, koji o svojoj zemlji uče od Amfilohija i (veliko)srpske vikipedije. Dovoljno je ukucati John Petrov Plamenatz u googleu, pa viđeti koliko veliko ime u filozofiji i sociologiji je bio Džon Plamenac. Imate i prevedeno "Čovjek i društvo", u izdanju i CID-Pobjeda i u izdanju Službenog glasnika Srbije. Tu su i Demokratija i iluzija (CID Podgorica) i mnoga, mnoga važna izdanja. Bojim se da o njemu vrlo malo znaju u CG i da je mnogo poznatiji u svijetu nego tamo đe je rođen. Imate na netu esej Svetomira Škarića o Džonu Plamencu
Novak Adzic

17. 04. 2017 - 09:31

Drago bi mi bilo i da se iz opusa evropski znacajnog politikologa i filozofa Dzona Plamenca navede makar i jedan tekst dje se on bavio CG i pisao o njoj. Znam da takvog teksta nema. On nije velikan CG, vec je velikan politikolosko-filozofske misli u Evropi bez dodira sa CG, zemljom svog porijekla koju je kao dijete od 4 godine napustio sa ocem Petrom. Alex Divajn, a ja sam napisao knjigu o njemu, starao je do 1930 u Vincesteru o Dzonu Plamencu, jer je bio prijatelj njegovog oca Petra. Medjutim, 1944 Dzon pise panegirike cetnicima i Drazi Mihailovicu i tvrdi, nazalost, da su Crnogorci Srbi.
Boban Bg

17. 04. 2017 - 12:19

Istina je sve što ste napisali. Džon Plamenac je poštovan u onome za što je profesionalno opredjeljen. Nažalost, u to vrijeme ne postoji crnogorska emigracija koja je organizovana i koja je slijedila ideje Komiteta za nezavisnost CG, pa se crnogorska emigracija "utopila" u srpsku i pretrpjela sudbinu CG. Više je glasova bilo unutar Jugoslavije za prava Crnogoraca, nego što je bilo van nje. Komentar sam napisao na osnovu čestog sretanja imena Džona Plamenca u bavljenju određenim društvenim pitanjima i činjenice da se uvažavao njegov naučni kredibilitet. A što se tiče njegovog nacionalnog konvertitstva, nažalost, to je tako crnogorski i tome prisustvujemo i dan danas. O ocu Petru može se govoriti samo sa pijetetom. Dosljedno se borio i polemisao o svim pitanjima koja su pokušali da izokrenu takođe crnogorski konvertiti koji su se priklonili stranoj sili. Biće vremena i za bavljenje time.
Zoran

17. 04. 2017 - 01:25

Jedan.iz.plejade.crnogorskih.intelektualaca.i.zagovornik.suverene. i.samostalne.crne.gore.sve.pohvale.za.feljton.
Novak Adzic

17. 04. 2017 - 08:20

Juna 1944. u Londonu John Plamenatz je napisao knjigu pod naslovom "Case of general Mihailovic", koja je iste godine objavljena u Cikagu. John Plamenac je tom knjigom promovisao Drazu Mihailovica i njegov velikosrpski cetnicki pokret. Jovan (Dzon) Plamenac politicki i ideoloski bio je antipod njegovog oca Petra Plamenca, zelenasa i jednog od vodja Crnogorske stranke, te uz dr Novicu Radovica, glavnog savjetnika Krsta Popovica u WWII. Dok je otac Petar u CG bio protiv cetnika, sin mu Jovan u Londonu je za cetnike i pise apologiju Drazi Mihailovicu. To vrijedi znati.
Sujmam, dakle postojim

17. 04. 2017 - 08:55

O Plamancima je pisao i Vojislav Vuleković-Boljević u knjizi "Crmničko pleme Boljevići u prošlosti Crne Gore". U Crmnici , naročito u Boljevićima, s gnušanjem pričaju o toj sramnoj knjizi. Vulekovići nemaju nikakve veze sa Boljevićima po kojima je selo/pleme dobilo ime, a Plamenci nemaju nikakve veze sa Bogostinovićima iz Blagaja. Na zboru u Vranjini pored Stefana Crnojevića i Jovana Bolanija učestvovali su predstavnici 51družine - i samo se pominju nazivi družina ali ne i imena njihovih predstavnika. To je lako provjeriti. A, evo što je pisao pomenuti Vojislav na str.56. "Na zboru u Vranjani bio je i vlastelin Ivan Bogosti nović - Boljević "ban od Blagaja" koji je kako predanje kaže, kontaktirao sa Crnojevićima, pa je vjerovatno bio pozvan na zbor ili se slučajno našao u Zeti, radi ispitivanja mogućnosti preseljavanja u državi Crnojevića". Ima još...
Sujmam, dakle postojim

17. 04. 2017 - 09:13

Kaže se da Plamenci vode porijeklo od vlastelina Bogostinovića iz Blagaja, njihovog posjeda, i da su padom Blagaja od Turaka pobjegli u Crnu Goru tj. u Crmnicu. Blagaj je "rezidencijalno mjesto bosanskih vladara i roda Hranić-Kosača" sve do 1466. (pad Blagaja) kada se vlastelinske familije iseljavaju, najčešće u Ugarsku. "Nijesu sve obitelji došle u bivšu Ugarsku. Neke su ostale u Slavoniji i Srijemu a neke su se nastanile u Hrvatskom primorju i Lici. Da su se pak mnoge naselile u Bačkoj i Baranji i uz Dunav sve do Budima i Ostrogona, svjedoče mnogi dokumenti iz tih vremena". Niko nije lud da od Turaka bježi tako što im ide u susret. Npr.Turci stigli u Ulcinj a neko iz Kotora bježi u Bar, to bi bio slučaj sa Bogostinovićima, iz Blagaja-kod Mostara bježe u pogrešnom smjeru, u Crmnicu, Turcima u susret. Ima još...
Sujmam, dakle postojim

17. 04. 2017 - 09:29

Vojislav Vuleković za Bogostinoviće zna reći i Bogašinovići, kao da je to jedno te isto, a nije. "Bogašinovići se zovu još i Dobrašinovići. Imali su posjede u okolici Nikšića. Bili su u srodstvu sa Ohmučevićima i kao takvi ulaze u njihov (tj. Fojnički grbovnik)"... U Boljevićima su živjeli Štiljanovići, poslednji je umro, mislim, nijesam siguran, početkom XX vijeka. Štiljanovići su bili srodnici Crnojevića, vladara Zete, ali to nije smetalo "Ivanu Bogostinoviću-Boljeviću banu od Blagaja" da ih izbači iz Boljevića. Ivan je, podsjećam na pisanje Vojislava "vjerovatno bio pozvan na Zbor ili se slučajno našao u Zeti, radi ispitivanja mogućnosti preseljavanja u državi Crnojevića". U Boljevićima je živjelo i staro bratstvo Vuleč, ili Uleč, i jasno se vidi ko od koga vodi porijeklo.
Novak Adzic

17. 04. 2017 - 10:04

Ovaj tekst uvazenog prijatelja i saradnika "Crnogorskih anala" koje uredjujem, dr Gorana Sekulovica je prica o ocu Petru a ne sinu Jovanu (Dzonu). Petar je jedno a Dzon drugo kada se to tice istorije CG i borbe za nju. Dzon skoro da Crnu Goru nije ni vidio, sem kao dijete, a kamo li je upoznao i nije joj kao naturalizovani Britanac, koji se osjecao Srbinom, na zalost nasu i njegovu, posvecivao u svojim djelima nikakvu paznju ili skoro nikakvu. A bio je veliki um, no opet na zalost, nije nam poznato da je iz Londona dosao u Boljevice 1954 da sahrani svog oca Petra. Toliko uvazeni dr Gorane, da znate.
Црногорац

17. 04. 2017 - 11:50

Гдине Аџићу, смета ли Вам то што је Јован Пламенац, мој Црмничанин, био Србин? Пишете да је "нажалост" сматрао да су Црногорци Срби. Да ли је због тога богохулник, jеретик, можда се тај његов став разликовао од 100 % становишта у тадашњој Црној Гори. То што се Вама не свиђа та чињеница, друга је ствар. Он је био научник и његова ријеч је имала и има тежину, а и поред тога, сви федералисти су се изјашњавали као Срби, тако да ни Јован не иде контра свога оца. То што су се политички разилазили је посљедица нечега другога. Уосталом, виђите ђе је живио Јован, па закључите да ли је имао праве информације за стање на терену. Уосталом, нису ни сви четници били противници Црне Горе. И они су је вољели, али су другачије видјели њену будућност. То што се нама не свиђа њихиво виђење ЦГ, не значи да је они нису вољели. Уосталом, и они су синови њеног стијења.
LUKA P

17. 04. 2017 - 12:16

Незнам за Аџића, кад видим Јовановог рођака и имењака, мени је драго да није црногорац.
Boban Bg

17. 04. 2017 - 12:53

Jovan Plamenac je napadnut 1926. u parlamentu kraljevine Jugoslavije zbog svojih riječi da su CRNOGORCI I SRBIJANCI DVA RAZLIČITA NARODA!!! Bilo bi dobro da se neko pozabavi što se u CG smatralo Srbinom. Kralj Nikola je uvijek govorio, kad se bavio pojmom Srbin: Bosanac, Makedonac, Dalmatinac, Srbijanac, Crnogorac??? A ponekad i Bugarin???? U Sava centru, kad je bila ona blasfemija o Mojkovačkoj bici, prikazan je film u kojem srpski vojnik kaže "zašto vi nas stalno zovete Srbijanci, pa mi vas ne zovemo Crnogorijanci?" To je doživjelo salve aplauza u sali. Znaju i oni da se u CG Srbijancima zvalo ono što se danas smatra Srbinom. I dan danas u Hrvatskoj i Bosni ne kažu za Srbe iz Srbije Srbi, već Srbijanci. Uostalom, sam kralj Nikola govori u intervjuu New York Timesu i Glasu Crnogorca, da se ne radi o dinastičkom pitanju već o "narodnosnom" . Tadašnja terminologija nije bila produkt saznanja o nacionalnom, već je više posmatrana vjera kao osnov okupljanja.
Soka

20. 04. 2017 - 17:53

Bobane, ovo je sasvim tačno. Da Vas još dopunim u vezi pojma SRBIN u značenju VJERE kod Crnogoraca, pa pazite sad:1. Čuveni slovenofil, možda, najčuveniji, Homjakov, kaže da su pojam SRBI U Crnu Goru uveli Turci zbog toga što je to njima bio znak (pravoslave) istovjernosti suprostavljene Turcima. 2. Kad je P.P.Drugom Njegošu ruski istooričar Popov (takođe slovenofil, panslavista) postavio pitanje otkud to da se Crnogorci ZOVU Srbima, Njegoš odgovara (parafraziraču jer mi nije pri ruci originalna knjiga) da se SRBIMA ZOVU "SAMO KAD JE RAT U PITANJU i(PAZITE SAD!) NI U JEDNOJ DRUGOJ ŽIVOTNOJ SITUACIJI VIŠE". Dakle, ni u rađanju, umiranju, pri svadbama, krštenjima... da ne nabrajam, "životnih situacija" je mnogo. Posebna je priča Njegoš izvorno, a posebna priča Grašaninovi Srbi oko Njegoša. Nastavak slijedi...
Pojam

17. 04. 2017 - 16:16

Samo radi ravnanja svima i piscima i komentatorima, John Plamenac jeaste bio Crnogorac i po duhu i karakteru.i u zrelo doba po ličnom izjašnjavanju. Prvi put je došao u Boljeviće 1928. godine. Tačno je da je napisao, što je napisao, o Draži Mihailoviću, ali je isto tako tačno da se tog pamfleta javno odrekao ...
Green

18. 04. 2017 - 07:13

Dzon Plamenac je pisao o naciji i nacionalnom identitetu strucno i naucno, ali u njegovom djelu nije mi poznato da je pominjao crnogorsku naciju, na zalost. Ako je bio samosvjesni Crnogorac zasto bi preskocio da pomene naciju kojoj pripada i iz koje je ponikao? Veliki naucnik jeste nesporno, ali se nije nimalo pretrgao da afirmise Crnu Goru i crnogorsku naciju. Opet nazalost nasu. Bilo ni bolje i ljepse da jeste, ali nije. Nije nam potrebno da bajkovito shvatamo istoriju.
Green

18. 04. 2017 - 07:16

Ako se kasnije odrekao toga sto je pisao o Drazi naucno bi bilo navesti precizno dje je to i kada javno kazao i dje je to i kad objavljeno? Pa tek tada mozemo vjerovati u pricu o odricanju.
Zoran V. Raičević

17. 04. 2017 - 18:07

Poštovani, Kako Dr. Goran Sekulović "frizerski", ili slično onom kako je znala da radi UDBA, od nekog tamo Jovana napravi crnogorskog patriotu No. 1. Viđoh tek danas kako je taj neki Jovan pisao hvalospjeve Mihailoviću đeneralu. Ali, papir sve trpi, pa će istrpjeti i ove "lapsuse" Dr. Sekulovića. Istina, rečne jednom jedan: sve što se čuje ili pročita, ne prenosi se ili ne objavljuje se. Nadam se da je Dr. Sekulović istinski akademik i da nije "frizer" nauke kojim se bavi!
Novi komentar