PODGORIČARENJE

Na času kod ministra Radovića

Da smo naučili da procjenjujemo važnost neke moderne ličnosti kroz njena djela, možda bismo se sjetili Radovića u februaru, u kontekstu ugrožene „Doline heroja“ na Sutjesci
Objavljeno: 22. 04. 2018 - 07:55 Promjenite veličinu teksta: A A A

Priča o podgoričkom ministru arhitekti koji je odbio službeni automobil da bi dolazio biciklom na posao dragocjena je Crnoj Gori. Ipak, nedovoljna je za kompletnu sliku. Ovo je samo jedna od karika u raskošnom mozaiku ličnosti Ranka Radovića.

Ugroženi spomenik

To je usud našeg vremena: kao da ne postoji autoritet dokazan u struci, naučnom radu i stvaralaštvu koji Crnogorci ne mogu da prospu kroz sito političkih i identitetskih svrstavanja.

Čuje se isto pitanje, više od 13 godina nakon smrti Podgoričanina koji je doktorirao arhitekturu na Sorboni i bio redovni profesor univerziteta u Beogradu, Novom Sadu, Helsinkiju, japanskom Cukubiju, predavač na više od 20 univerziteta (Rim, Stokholm, Pariz, Melburn, Palermo, Lisabon)... Što su Ranku bili potrebni politika i ministarska fotelja 2003. godine?

Da smo naučili da procjenjujemo važnost neke moderne ličnosti kroz njena djela, možda bismo se sjetili Radovića u februaru ove godine, u kontekstu ugrožene „Doline heroja“ na Sutjesci i klizišta koje je zaprijetilo spomeničnom kompleksu na Tjentištu.

U istoj mjeri u kojoj je spomenik Miodraga Živkovića (bio) simbol traume i žrtve, ali i ponosa Jugoslovena - tako je za generacije arhitekata bio važan Radovićev Spomen-dom bitke na Sutjesci, građen od 1964. do 1971.

02-ranko

Evolutivno stablo

Senzibilitet autora, dragog i posebnog profesora, najbolje se ogleda u širokoj paleti talenata i interesovanja. Ranko, predratno podgoričko dijete, pedesetih godina u Beogradu kao da je mogao sve. Grafičar i slikar, nagrađivani pisac, novinar Borbe i Politike, zatim uspješan takmičar u biciklizmu, pa i kapiten juniorskog tima košarkaša Crvene zvezde!

Tek onda, u decenijama koje su uslijedile, strastven predavač „Savremene arhitekture i urbanizma“, predsjednik Međunarodne federacije za urbanizam i stanovanje... Od ratnog vihora devedesetih distancirao se toliko daleko, da se baš tada bavio katedrom u Japanu, o čijoj je arhitekturi predavao kasnije širom Evrope.

Ipak, Spomen-dom na Sutjesci Rankov je momenat karijere, njegov Rubikon, tavanica Sikstinske kapele i trofej Lige šampiona, sve u jednom. Jedino djelo Crnogorca uvršteno u svojevrsnu azbuku postmoderne arhitekture, knjigu „Evolutivno stablo“ istoričara Čarlsa Dženksa.

Arhitektura sjećanja

Radović je najljepše pisao o Spomen-domu. Živio je u takvom vremenu, da je pred mnogima morao da pravda betonsku konstrukciju, koja je podsjećala na brvnare i katune hercegovačkih planina, ali i na intergalaktičke bojne brodove iz franšize „Star Wars“!

- Nije se mogao mimoići onaj autentični duh podneblja, inspiracija etičkim i materijalnim suštastvima sveta surovosti i čistote. Japanska i finska škola time su čini mi se afirmisale sebe: poimanjem svojih univerzalnih, večitih neimarskih kodeksa, poimanjem sopstvenog duha i duha u sopstvenoj formi - pisao je Ranko 1966. godine.

U autorskom tekstu povodom nagrade Borbe za arhitekturu 1969. objasnio je što je njega arhitektura.

- Gotovo bi se reklo da je to arhitektura sećanja. Izraz te arhitekture je samosvojan, ona izmiče mogućim shematskim klasifikacijama i pleni autentičnom naivnošću u kojoj su osećanje i intencija ispred razloga i čvrste duhovne strukture - zapisao je Ranko.

Ti najljepši pjesnički potezi po betonu što je izranjao iz crnogorskog i hercegovačkog kamena, jesu najbolji odgovor na to iz kakvih je pobuda Ranko Radović postao ministar 2003. godine.

Onom afirmacijom svoga, „iz sveta surovosti i čistote“, najbolje je slao poruku Crnogorcima koliko nam mora biti bitan i naš Rankov Spomen-dom na Sutjesci. Pa neka je iza granice, u „tamo nekoj“ Bosni i Hercegovini...

Stojan STAMENIĆ

 

FOTO: flickr.com / zrcalo.me

Komentari: 1

[email protected]

22. 04. 2018 - 16:36

Ranko Radović je besmrtni stvaralac , za vazda nezaboravljen u crnogorskoj istoriji i postanja i trajanja.
Novi komentar