Evropske vrijednosti u funkciji istorijskog revizionizma

Crveno-crna revizionistička koalicija

U kalendaru istorijskih revizionista regiona, 23. avgust - Evropski dan sjećanja na žrtve totalitarizma, je jedan od datuma označen crvenim slovom. To je jedan od dana, u kome, pozivajući se na evropske deklaracije, istorijski revizionisti iz bivših republika Jugoslavije, izvor svih današnjih problema vezuju isključivo za period komunističke vlasti. Tada se u istom frontu nađu svi klero-nacionalisti regiona koje i pored ogromnih ideoloških razlika objedini zajednički arhineprijatelj. Njihov jedini problem je činjenica da forma ne može nadomjestiti suštinu, da kreativno tumačenje prošlosti ne može osporiti tezu da se istorijsko naslijeđe država Varšavskog pakta ne može odnositi na prostor bivše Jugoslavije.
Objavljeno: 28. 08. 2018 - 00:00 Promjenite veličinu teksta: A A A
Crveno-crna revizionisticka koalicija
Potpisivanje sporazuma Molotv-Ribentrop

PIŠE: Dr Adnan Prekić - istoričar

Evropske vrijednosti u funkciji istorijskog revizionizma. Tako bi se u najkraćem mogao opisati regionalni doživljaj Evropskog dana sjećanja na žrtve totalitarizma, ali i mnogih sličnih datuma i dokumenata, kojim se nakon pada Berlinskog zida, države takozvanog Istočnog lagera, ograđuju od komunističke prošlosti.

Traumatično naslijeđe država Varšavskog pakta, koje su bile pod direktnom kontrolom SSSR-a, ostavilo je identitetske ožiljke koji su opterećivali njihovu evropsku budućnost. Kroz Savjet Evrope i Evropski parlament inicirano je usvajanje niza rezolucija i deklaracija kojima je osuđeno kolektivno kršenje ljudskih prava, gušenje političkog pluralizma i razvoja nacionalne kulture i stvaralaštva. Problem je nastao kada su zemlje bivše Jugoslavije, krenule u osvajanje evropskih vrijednosti, nekritički preuzimajući sve ono što je bilo u ponudi.

Za razliku od država Istočnog lagera, koje su formalno i suštinski imale potrebu distanciranja i osude događaja iz njihovog komunističkog naslijeđa, nekritičkim odnosom prema prošlosti i uprošćenim istorijskim analogijama, takva potreba pojavila se i u državama bivše Jugoslavije. Ratifikacija navedenih rezolucija u parlamentima zemalja regiona i njihovo nekritičko tumačenje, otvorilo je prostor za istorijsku reviziju pod plaštom evropskih vrijednosti. Poistovjećivanjem komunističkih režima u državama Istočnog lagera sa političkim sistemom u Jugoslaviji, došlo se u situaciju da lokalni revizionisti dobiju pogonsko gorivo za prekrajanje i tumačenje istorije. Zamjenom teza, uz potpuno odbacivanje istorijskog konteksta, socijalistička Jugoslavija počela se predstavljati kao država koja je organizovano kršila ljudska prava, gušila slobodu izražavanja, ograničavala slobodu štampe i stvaralaštva. Stvorena je slika da je Jugoslavija prije dolaska komunista bila oaza demokratije, slobode i društvenih prava, a da se sve promjenilo nakon 1945. godine.

TRAUME ISTOČNOG LAGERA: Potreba za osudom uloge SSSR-a u državama koje su pripadale Varšavskom paktu ili takozvanim zemljama Istočnog lagera, postojala je još za vrijeme Hladnog rata. Još šezdesetih godina 20. vijeka,u američkim naučnim institutima, čula se teza o izjednačavanju komunizma i fašizma, kao dvije strane političkog fenomena – totalitarizma. Iako su dva politička sistema imala dosta sličnosti, osnovna funkcija interpretacije o dva totalitarizma bila je ideološka, i služila je za slabljenje globalnog uticaja SSSR-a u međunarodnoj politici. Padom Berlinskog zida, ukidanjem Varšavskog pakta i otvaranjem procesa demokratizacije u državama Istočnog lagera, pojavila se potreba za otklonom od socijalističke prošlosti.

3101adnanprekic

Skoro pola vjeka pod sovjetskom kontrolom, ostavilo je teške tragove u svakoj od ovih zemalja, jer su to bila društva koja su još krajem 19. vijeka imala jasno profilisan nacionalni identitet, kulturne institucije, političku i intelektualnu elitu. Moskva je na svaki način ograničavala pokušaje političke i ekonomske samostalnosti, uz masovno kršenje osnovnih ljudskih prava. Ti razlozi, ali i potreba za izgradnjom novog identiteta, koji bi bio kompatibilan za procesom evropskih integracija, zahtijevao je odbacivanje komunističkog naslijeđa. Već 1996. godine u Savjetu Evrope usvojena je prva, a 2006. godine i druga rezolucija kojom su osuđeni zločini totalitarnih komunističkih režima. Na tezama ovih rezolucija, usvojena je i Praška deklaracija o zločinima komunizma iz 2008. godine, da bi odmah potom u Evropskom parlamentu izglasana rezolucija kojom je ustanovljen poseban datum sjećanja na žrtve totalitarizma-fašizma i komunizma. Za dan obilježavanja, simbolično je uzet 23. avgust, kada je 1939. godine potpisan pakt o nenapadanju i podjeli interesnih zona i teritorija između Njemačke i SSSR-a. U svim ovim rezolucijama oštro se osuđuju sva kršenja ljudskih prava koja su počinili totalitaristički komunistički režimi, uz poziv državama nasljednicama da se distanciraju od ovih zločina.

UJEDINJENI U RAZLIČITOSTIMA: Nasuprot članicama Varšavskog pakta, sve države nastale nakon raspada SFRJ, imale su potpuno drugi razvojni put i unutrašnju dinamiku tokom perioda komunističke vladavine. Za razliku od država Istočnog lagera, u koje je komunizam stigao sa vojnicima Crvene armije, Jugoslavija je imala autentičan oslobodilački pokret predvođen Komunističkom partijom. Iz tog pokreta biće i formirana nova, revolucionarna vlast, koja će samo u prvim godinama imati karakteristike totalitarnog, centralističkog političkog sistema. Sve ono što se u Jugoslaviji dešavalo nakon 1948. godine neće imati nikakve sličnosti za državama Istočnog lagera. Proces unutrašnje demokratizacije Jugoslovenskog društva započet 1948. godine, specifične forme političkog i ekonomskog pluralizma, sloboda stvaralaštva i otvaranje prema Zapadu, neće imati sličan primjer u bilo kojoj od zemalja u kojima se komunizam razvijao pod sjenkom SSSR-a.

Ipak, bez obzira na sve navedene činjenice, u djelu javnosti zemalja bivše Jugoslavije, prihvaćena je teza o totalitarnom karakteru komunističke vlasti i posljedicama koje je ta vlast ostavila na demokratske procese. Potpuno zaboravljajući činjenicu da demokratske tradicije i procesi nijesu bili imanentni najvećem djelu jugoslovenskog prostora, pokušava se stvoriti slika da je komunistička vlast strano tijelo u demokratskim tradicijama ovih društava.

Ono što daje posebnu specifičnost u razmatranju ove teme je činjenica da su ove i slične deklaracije jedna od rijetkih pojava koja homogenizuje sve nacional-šovinističke i klerikalne snage u cijeloj bivšoj Jugoslaviji. Sve njih objedinjava potreba da osude period komunističke vlasti iz prostog razloga jer su njihove ideje i politika u takvom društvu bile na društvenim marginama.

Ujedinjeni u različitostima ovi klero-fašisti i nacionalisti imaju i jedinstvenu terminologiju kojom opisuju period socijalističke vlasti. Za sve njih, komunistička vlast je bezbožnička, progoniteljska, uzurpatorska, dok je taj period vrijeme najtraumatičnijih momenata njihove vjere, nacije i identiteta. Komunisti su im krivi za neravnopravan položaj u Jugoslaviji, gušenje nacionalnog identiteta, kulture, vjerskih sloboda i niz drugih narativa u kojima se oni bez obzira naogromne ideološke razlike, apsolutno slažu. U ovoj družini pojavljuju se i takozvani Informbirovci, koji su, da paradoks bude veći, upravo osuđeni zbog podrške Staljinu i modelu političke vlasti koja je kršila osnovna ljudska prava. Konačno, u cijeli ambijent idealno se uklapaju i dopunjavaju i svi predstavnici petokolonaških pokreta iz Drugog svjetskog rata koji u novim okolnostima pokušavaju da rehabilituju zločinačku prošlost, relativizuju zločine i optuže komuniste za bratoubilački rat i stradanje.

Ni u jednom trenutku ne sporeći potrebu za preispitivanjem istorijske i političke odgovornosti socijalističkih struktura u različitim periodima njihove vlasti, prosto je nevjerovatno da kao društvo još nemamo izgrađene mehanizme za elementarni kritički osvrt na sopstvenu prošlost. Nekritičko prihvatanje bilo čega, pa čak i dokumenata koji su na tragu “evropskih vrijednosti”, otvara prostor za zloupotrebu prošlosti. Tako dolazimo u poziciju da nas klero-nacionalisti pozivanjem na evropske vrijednosti i osudu komunističkih vlasti, svjesno ili nesvjesno uvode u reviziju istorije. U našem romantičarskom i nekritičkom doživljaju prošlosti postoji mnogo prostora za dalja istraživanja i preispitivanja, tako da uopšte nema potrebe da se na taj način bavimo onim dijelovima za koje nam je dovoljna zdrava logika. 

Komentari: 10

Putnik Namernik

28. 08. 2018 - 06:11

Na zalost Srbija a velikim delom i Crna Gora se nisu nikada ogradile od komunističke ideologije. Jedino što Crnu Goru sada izvlači iz tog kruga je pripadnost NATO paktu. To kažem zato sto je NATO pakt osnovan isključivo radi borbe protiv komunističke agresije. Ako neko ne veruje u ovo što kažem onda molim vas proverite istoriske dokunente.
Da ne bješe KOMUNIZMA...

04. 10. 2018 - 19:39

...ti bi "Putnik Namernik"-bio odavno za bekicama...(ovcama i kozama)-ka ti preci..i nebi se primcao ovom "čudovištvu-namijenjen budalama"-kompjuteru...! Dakle nije te snaodilo-nije vas snaodilo "svako zlo-za zlo"-od omrzlog komunizma...koji je-istine radi unišio ajvan-a čobane ostavio da pasu/pasete po ovim porostorima"namjerniče-putniče"...? Ne zaboravi na koju si!!!
Zaid

28. 08. 2018 - 06:29

Imamo i danas fasizam samo u drugacijem obliku
Fas

28. 08. 2018 - 07:03

,,Proces unutrašnje demokratizacije Jugoslovenskog društva započet 1948. godine, specifične forme političkog i ekonomskog pluralizma, sloboda stvaralaštva i otvaranje prema Zapadu, neće imati sličan primjer u bilo kojoj od zemalja u kojima se komunizam razvijao pod sjenkom SSSR-a." Dakle, u proces unutrašnje demokratozacije spada i Goli otok, Mamula, Bileća, Glavnjaca, Bogdanov kraj, Kotorski zatvor... Ovo je bruka šta je ovaj lik napisao.
CiNick

28. 08. 2018 - 08:15

Svašta i ti napisa. Trebalo je puštit obožavaoce Staljina da razvaljuju zemlju iznutra? Još su i dobro prošli, jer su na vlastitu kožu viđeli naznake onoga što su nam šćeli nametnut. Ko je imao zrno pameti razumio je. I definitivno, yu-komunizam i sovjetski komunizam neuzporedivi su. Kao bog i šeširdžija.
Strig

28. 08. 2018 - 09:34

Cetnicka ideologija i crkva nikada nece oprostiti komunistima sto su im odredili pravo mjesto. zbog toga i napadaju komuniste i sluze se ovim stvarima. Za razliku od njih i njihove ideologije komunisti su zlatni
Mihailo,Bgd

28. 08. 2018 - 19:15

G.Prekić nam je dao odličan podsjetnik za razmišljanje. U kolektivnoj svijeti naroda-nacija regiona prisutan je stihijski iracionalni rušilački mentalitet. Isključiv nemilosrdan. Ako nijesi za ovo onda si protiv! Brkanje socijalističkog društvenog bića sa nosiocima njegove devijacije-Staljinom i sl..isto je kao pripisivati kapital. sistemu fašizam i sl.Sosijalstički istem odnosa na maksističkoj doktrini, koja se i danas i te kako proučava a koja je dostigla vrhunac u skand. zemljama je zdravi deo socijalizma kojeg evo dvije decenije ne možemo uništiti ni kod nas. Posebna priča je osvetoljubivost klera i njihova oholost nakon rušenja tzv komunizma. Oni su postali profiteri vjere.
LOVCEN

28. 08. 2018 - 20:02

"Ni u jednom trenutku ne sporeći potrebu za preispitivanjem istorijske i političke odgovornosti socijalističkih struktura u različitim periodima njihove vlasti, prosto je nevjerovatno da kao društvo još nemamo izgrađene mehanizme za elementarni kritički osvrt na sopstvenu prošlost. Nekritičko prihvatanje bilo čega, pa čak i dokumenata koji su na tragu “evropskih vrijednosti”, otvara prostor za zloupotrebu prošlosti. Tako dolazimo u poziciju da nas klero-nacionalisti pozivanjem na evropske vrijednosti i osudu komunističkih vlasti, svjesno ili nesvjesno uvode u reviziju istorije." PAMETNOM DOSTA
PWS

28. 08. 2018 - 23:32

Ono kad su nas srusili u paketu sa SSSR...A i mi nismo bili s one strane Berlinskog zida. Zatim su nam podarli demokratiju juznoAmerickog tipa...Trip no sto, ojha!
Donji grbalj_stile☆

07. 09. 2018 - 09:27

Vratit ce se komunisti, kad tad, kao i Sime iz Amerike. Setat ce se "cili" dan po rivama i po Pinama i Porto Montenegru! Popove u kace i pod poklopac.
Novi komentar