OSVRT: O posljedicama odluka Podgoričke skupštine

Papović: Ponižavanje vlastite države

Velika narodna skupština srpskog naroda u Crnoj Gori (skraćeno: Podgorička skupština) najvažnije odluke je usvojila 13. (26) novembra 1918. godine: da se kralj Nikola i dinastija Petrović Njegoš zbace sa crnogorskog prijestola, da se Crna Gora sa Srbijom ujedini u jednu državu pod dinastijom Karađorđevića i da potom stupi u zajedničku državu Srba, Hrvata i Slovenaca. 
Objavljeno: 06. 09. 2018 - 07:35 Promjenite veličinu teksta: A A A

Piše: Dragutin PAPOVIĆ

RAZLOZI U obrazloženjima odluka Podgoričke skupštine posebno su značajni ekonomski i politički razlozi. Ekonomska ,,opravdanost“ odluka svodi se na konstataciju da je Crna Gora „po samoj prirodi zemljišta, najsiromašniji kraj, možda u cijelom svijetu“ i da, zbog toga, ona nema nikakvih ekonomskih uslova za samostalni život jer bi u toj varijanti „unaprijed bila osuđena na smrt“. Spasoje Radulović je dodao da je crnogorski narod „i u normalnom vremenu bio nesretniji od ostalih evropskijeh naroda“. Nesporno je bilo da je život u Crnoj Gori prije ovog događaja bio težak, ali tvrdnje da je Crna Gora najsiromašnija u cijelom svijetu a crnogorski narod najnesrećniji, nijesu bile odraz realnosti nego samonametnutog potcjenjivanja i očaja. U ovim izjavama se očitavaju dvije nevjerice. Prva je u ekonomski potencijal Crne Gore, a druga u sposobnost da se taj potencijal samostalno razvija. Zato je odbačen prijedlog Izvršnog odbora Podgoričke skupštine, kao privremene vlade, da se bavi i ekonomskim pitanjima. Nasuprot tom prijedlogu, izglasano je da je zadatak Izvršnog odbora da se prvenstveno bavi vojnim, policijskim, činovničkim i sudskim izvršenjem odluka Podgoričke skupštine. Spasoje Piletić je izjavio da Izvršni odbor treba da se brine za bezbjednost, a da će „druga važna pitanja za Srbe riješiti srpska vlada, koja je sada poslije ujedinjenja naša zajednička vlada“?! Prijedlog tri socijalistička i anticrkvena učesnika je bio da Narodni odbor preuzme vlast te da se, između ostalog, bavi rješavanjem hitnih ekonomskih, socijalnih, finansijskih, obrazovnih i zdravstvenih potreba i to iz fonda koji je trebalo stvoriti konfiskacijom imovine kralja Nikole i čitave imovine crkava i manastira. I ovaj prijedlog je predviđao da „Narodni odbor ima sva crkvena i manastirska imanja kao i celu svoju imovinu uručiti vladi Srbije“!

SAMOPONIŠTENJE Sve to potvrđuje tezu o samoponištenju sposobnosti nove vlasti da se bavi ekonomijom. Takvo ekonomsko samodegradiranje je bilo kobno za crnogorsko društvo. Učesnici Podgoričke skupštine su državu i narod proglasili najsiromašnijima i najnesrećnijima na svijetu, sebe nesposobnima i predali se na staranje drugoj državi. Iza te odluke se nalazi ne samo duboko samopotcjenjivanje, već i želja da se živi na tuđi račun. Potpredsjednik Podgoričke skupštine Lazar Damjanović je izjavio: „Samom tom zajednicom mi se odmah dižemo na viši nivo shvatanja i sve kulturne tekovine naše kulturne braće Srba, Hrvata i Slovenaca postaju odmah i naša svojina“. I politički dio obrazloženja glavnih odluka Podgoričke skupštine ima samodegradirajući karakter. Politički razlog je iskazan u rečenici: „Pored velike ujedinjene Jugoslavije, kakav bi bijedan politički značaj imala malena, slaba, sirota Crna Gora“. U izjavama na Podgoričkoj skupštini nema gotovo nijednog afirmativnog stava o crnogorskoj državi, već je propagirana teza da je sve što je u istoriji pozitivno - zasluga srpskog naroda u Crnoj Gori.

OD DANAS SMO – SRBI Svaki pomen državne posebnosti i prethodnog političkog sistema naišao je na osudu. Istaknuti pripadnik Narodne stranke Milosav Raičević je govorio o političkim sukobima u periodu crnogorskog parlamentarizma, što je dočekano jakim negodovanjem. Zato ga je drugi potpredsjednik Podgoričke skupštine Savo Fatić upozorio da ostavi na stranu istoriju Crne Gore jer: „Mi više nijesmo Crnogorci nego Srbi“. Otuda i odbojnost prema Cetinju kao prijestonici, pa je Ljubo Glomazić naveo: „I ja gajim prema Cetinju nesimpatije, kao god i vi“. Radovan Tomić je upozorio na opasnost od italijanskih trupa u Crnoj Gori i izjavio da bi Izvršni odbor trebalo da „Talijanima stavi do znanja da što prije idu sa teritorije Kraljevine Srbije“. Za njih je, već nakon izglasavanja glavnih odluka, Crna Gora bila - samo dio teritorije Srbije. Velimir Jojić je izjavio da se kralju Nikoli saopšti „da će mu se, ako bude uhvaćen na teritoriji našoj, dati kuršum u čelo“. Kralj Nikola je bio van puškometa, ali je kuršum u čelo momentalno primila država Crna Gora. Svjesno i sistematski je negirana i samoodbacivana svaka crnogorska posebnost. Zato za učesnike Podgoričke skupštine nije bilo dovoljno samo svrgnuti kralja Nikolu i ujediniti se sa Srbijom, već se poniziti i do korijena sasjeći svaku posebnost Crne Gore i Crnogoraca. Te posebnosti su kvarile čistotu srpske nacije, pa su ih se odrekli. Otuda uporno dokazivanje da su oni isključivo Srbi koje je, eto, sudbina teško kaznila kada su se rodili i živjeli u nezavisnoj crnogorskoj ekonomskoj i političkoj pustinji. Pošto nijesu mogli da budu Srbi po rođenju u Srbiji, onda su se potrudili da se srpstvu dokažu tako što će se za srpstvo žrtvovati više nego ijedan dio srpstva ili Srbije. Zbog toga je naglašeno da su ovo bile odluke skupštine srpskog naroda u Crnoj Gori. Tolika količina prezira i poništavanja Crne Gore i crnogorstva izazvala je reakciju i dovela do Božićnog ustanka i komitskog pokreta čija je parola bila „Za pravo, čast i slobodu Crne Gore“, odnosno odbrana državnosti i samopoštovanja.

NASLIJEĐENI SINDROM Istog dana kada su usvojene, bilo je jasno da su odluke Podgoričke skupštine nelegalne i nelegitimne. Zato je njihovo suštinsko ukidanje 1945. godine bilo veoma teško i značajno i ta slava pripada KPJ i crnogorskim partizanima. Crna Gora se u socijalističkoj Jugoslaviji, kada je doživjela opštu renesansu, oslobodila motiva koji su doveli do Podgoričke skupštine, ali nije u potpunosti poništen naslijeđeni sindrom ,,manje vrijednosti“. To je bila brana potpunoj emancipaciji od odluka Podgoričke skupštine tokom 90-ih. Kombinacija straha, mržnje i zavisti rođena na Podgoričkoj skupštini dugo je paralisala kreativnost i promovisala podanički, samoponižavajući i slab karakter. Zato najveći istorijski preokret nije samo pobjeda nad političkim odlukama Podgoričke skupštine i obnova državnosti 1945. i nezavisnosti 2006. godine, već izgrađena politička posebnost, samopoštovanje, ekonomska snaga, vjera u sopstvene potencijale i hrabrost da se krene samostalnim putem. Današnje ideološke sljedbenike Podgoričke skupštine, koji slave vijek od njenog održavanja, najviše boli to što je Crna Gora pokazala da istovremeno može biti ekonomski samostalna i politički uspješna. Znaju da svaki uspjeh koji Crna Gora postigne na ekonomskom, političkom i kulturnom planu samo jača državnu nezavisnost i ruši razloge zbog kojih bi Podgorička skupština opet bila moguća. I to je suština istorijskog preokreta od 1918. do 2018. godine: što se iz bjelaške „bijedne, male, slabe, sirote i najsiromašnije“, Crne Gore osuđene na smrt, obnovila perspektivna evroatlantska država. (Autor je istoričar i poslanik DPS-a u Skupštini Crne Gore)

Komentari: 17

Dahis

06. 09. 2018 - 07:53

Kakva je ovo neznalica. Bivši Srbin, preletacevic.
Deki

06. 09. 2018 - 08:23

Savo Fatić potpreśednik podgoričke Skupštine 1918: "Ja vas molim, gospodo, da stavimo na stranu Istoriju Crne Gore. Što se pak tiče njezine političke istorije, ja je dijelim na dva dijela: na do juče i od juče. Mi više nijesmo Crnogorci nego Srbi."
Gorin

06. 09. 2018 - 07:56

Velika je muka na dukljane, njihove neistine samo prihvataju oni naivni. Svi znaju da je Podgoričku skupstinu i njene odluke podržalo 95 odsto Crne Gore. I danas je Podgorička skupština u srcima svih Crnogoraca koji se ne odriču tradicije i predaka.
Deki

06. 09. 2018 - 08:22

Opet lažete...Evo ti za podsjetnik: -„Mi lažemo da bismo obmanuli sebe, da utešimo drugoga; lažemo iz samilosti, lažemo iz stida, da ohrabrimo, da sakrijemo svoju bedu, lažemo zbog poštenja. Lažemo zbog slobode. Laž je vid srpskog patriotizma i potvrda naše urođene inteligencije. Lažemo stvaralački, maštovito, inventivno. Laž je srpski državni interes. Laž je u samom biću Srbina. U ovoj zemlji svaka laž na kraju postaje istina. Srbe je toliko puta u istoriji spašavala laž…“- Dobrica Ćosić.
Toto

06. 09. 2018 - 11:18

Da li je lažov onaj koji izgovori laž ? Narano da jeste. Previše se koristi ovaj citat i vidim da je neophodno da se kaže istina. http://www.skripta.info/wp-content/uploads/2017/08/Dobrica-Cosic-Deobe-1.pdf Radi se o delu dnevničkog zapisa jednog lika iz romana, koji inače ocrnjuje četnike. Dobrica je bio režimski čovek 1961. Strana 102. Šta god da je Ćosić napisao, potrebno je znati kontekst, odnosno pročitati čitavu knjigu od početka do kraja i sasvim je shvatiti, pa onda tumačiti. To nije rekao Dobrica Ćosić, nego jedan od likova koje je on u romanu stvorio. Pripovedač i pisac nisu ista osoba, to je osnova bilo kakvog tumačenja književnosti, ali oni koji književnost zloupotrebaljav aju, time se ne zamaraju. Lakše je jedan ozbiljan roman tretirati kao da je tekst iz nekog tabloida. Zaključite sad ko laže....
Deki

06. 09. 2018 - 12:42

Toto, pročitaj i moj odgovor Dahisu. Je li i to "izvučeno iz konteksta"?
Тото

06. 09. 2018 - 14:17

je li ovo istina? Šta ima dalje da se priča? Navodiš citate junaka iz romana.
Deki

06. 09. 2018 - 14:39

Toto, je li ovo istina? Vuk Stefanović Karadžić: “ Vas Crnogorce sam posrbijančio, i od ove kuge se nećete tako lako osloboditi jer ste priglup i primitivan narod”.
Sa Popovicem se slazem

06. 09. 2018 - 15:07

TOto, sada dođosmo do toga da je Njegos isto tako pisao, predstavljajući Vladiku Danila a ne sebe u Gorskom vijencu. Koje je dramsko djelo pa ga vi velikosrbi tumačiti da je to Njegos rekao a ne alter ego vladika Danilo....Dobrica Ćisic je htio ovom knjigama da ukaze vjekovnu slabost srpskog naroda, jer pod Turcima su morali da se snalaze kako bi opstali i iz tog osjecaja su nikle lažna istorija i mitovi, koji su sada kobni za srpski narod jer je prenosio lazi iz generacije na generaciju....zato je ono njegovo ...u dusi svakog Srbina je laž....treba znati tumačiti njegove poruke...
Boban Bg

06. 09. 2018 - 13:13

Pa to vaše 95% je urnebesno smiješno!? Na osnovu čega to tvrdite??? Jedan jedini argument? Da to nijesu izbori 1920? Teško!!! Vaša poimanje istirje je što se babi snilo! Kako to pri izlasnosti manjoj od 65% (i to izlasnost pod prjetnjama ako se apstinira) rojalisti bjehu poraženi do nogu, a komunisti pokupiše uglavnom glasove federalista i osvojiše 40%???
Bravo bravo !

06. 09. 2018 - 09:06

Ovo je jedan FENOMENALAN tekst, vidiomo to i po ovim nervoznim reakcijama nastavljača Fatićeve politike ....
Lovcen

06. 09. 2018 - 10:33

Svaka čast za tekst.
Mihailo,Bgd

06. 09. 2018 - 10:58

NIJE to ujedinjenje to je aneksija-okupcija! Da je ujedinjenje CG bi zadržala svoje ime. Njena peta kolona u PS su dobili zadatak da ponište sve idnetitetske atribute CG i Crnogoraca od imena države do imena naroda. To je najsramnija politička odluka u 20. vijeku. Njena vrijednost može biti u stalnoj opomeni i ružnom biljegu Crnogorcima da to više ne dozvoli ni po koju cijenu.
L Dabanović

06. 09. 2018 - 11:11

Pa svakome je jasno da je u većinu nejač bila u Crnu Goru kad je na 'bracku srpsku' ušao narod otrcana srpstva Srbije.Pa je jasno da je i toj nejači bilo slobodno biranje i bilo kome drugom-ko ne pripada narodu i dinastiji otrcana srpstva Srbije-svako bi prije izabra narod i dinastiju časnog crnogorstva.Pa da je i narodima kraljevine Jugoslavije bilo na biranje-a da nije pripadnik naroda otrcana srpstva-prije bi prihvatili i izabrali narod i dinastiju časnog crnogorstva nego narod i dinastiju otrcana srpstva Srbije.Pa da je narodu i dinastiji otrcana srpstva bilo stalo do srpskog naroda ne bi im srpstvo i Srbina otrcali s Turcima.I na kraju da im je bilo stalo do srpskog naroda Srbija bi bila teritorija Crne Gore a njenom narodu dobro došlo da sa sebe svuče svoju otrcanost i stopi se u crnogorski narod/Crnogorce.
Sa Popovicem se slazem

06. 09. 2018 - 14:59

Ali u jedno ne....zvanično u aktima takozvane Podgoričke skupstine nije se zvala PODGORICKA SKUPSTINA SRPSKOG NARODA U CG....to je bilo na plakatima i to nema vaznosti. Jedino su dokumenta validna u istorijskoj nauci....znaći to se ne moze tumačiti kao zvanican akt te i takve skupstine. Drugo mogao si odabrati pored ovoga jače primjere zločina srpske vojske nad crnogorskim narodo....ali se slazem da su namjerno siromašili Crnu Goru kako bi je prikazali ekonomski neodrzivu... U ostalom to su i sada pokusali ovi iz DF ......
Hmmm

07. 09. 2018 - 00:42

Znam da je isti autor pisao i na temu ekonomije za vakta kralja Nikole pa me malo cudi da je nije bar pomenuo kao predtekst. Mnogo toga sto je Nidzo radio nije bilo ni dobro za obicni narod a bogomi ni pravo. Trecina radne i muske populacije Crne Gore je morala trbuhom za kruhom “na zaradu” dok su njegovi tajkuni Socica, Vrbica itd izigravali veleposjednike. Desetine hiljada su izginuli za njegove izlapljele ambicije. Nije Crna Gora bila tada ni pravedna a ni dobro vodjena. Iz toga je svega proizasla gorcina u narodu, pa i mrznja prema svemu sto dolazi sa Cetinja i to je korijen te i takve, naravno iz ove perspektive, kriminalne odluke ove nazovi skupstine. Sve se mora stavit u kontekst inace tekst vise lici na pamflet nego na rad ozbiljnog naucnika istoricara.
Commentator

26. 09. 2018 - 14:11

Crna Gora se nije udedinila, nego je prvo anektirana od strane Srbije, a zatim kao dio Srbije ušla u Kraljevinu SHS. Nije se to tako davno desilo da se ne bi znalo tačno što je Podgorička skupština i što joj je bio cilj. A kakve su bile posljedice moguće je pročitati i u knjizi Dimitrija Vujovića "Crnogorski federalisti 1919. do 1929."
Novi komentar