Posljedice Podgoričke skupštine

Borbe i golgota crnogorskih patriota i suverenista

Crna Gora je od kraja 1918. godine postala žrtva ekspanzionizma, militarizma i agresivnog velikosrpskog imperijalizma, politike terora i inkvizicije. Tada je, sa tragičnim posljedicama, na brutalan i kriminalan način, bila uništena državna samostalnost Crne Gore, njen međunarodni subjektivitet i integritet, nacionalna sloboda, identitet i dostojanstvo.
Objavljeno: 08. 12. 2018 - 00:00 Promjenite veličinu teksta: A A A

Crnogorski narod je ustao na oružje na Božić 1919 (po julijanskom kalendaru) sa ciljem da poništi odluke veleizdajničke tzv. Podgoričke skupštine (od 26. novembra 1918) i da Crnu Goru oslobodi od vojne okupacije Srbije.

Organizator i vođa Božićnog ustanka ministar Jovan Simonov Plamenac je ciljeve ustanka Crnogoraca izložio u pismu jednom od vođa ustanka u Riječkoj nahiji kapetanu Jovanu B. Vujoviću, kada mu je napisao “da udruženim snagama pokažemo protivniku koji nam Judinim srebrnicima pokušava obrljati čast, da mi kao potomci šesto-godišnjih heroja nećemo izdati svoje grobove ni svoju dužnost. Ja vjerujem u Vas i Vaše drugove, da ćete svoju dužnost časno izvršiti prema domovini” (Citirano pismo Jovana S. Plamenca prema: Jovan Ćetković, “Ujedinitelji Crne Gore i Srbije”, Dubrovnik, 1940, str. 349).  

Memorandum američkom predsjedniku: Jovan S. Plamenac je u ime crnogorske Kraljevske Vlade uputio Memorandum Predsjedniku SAD Vudrou Vilsonu, iz Nejia na Seni kod Pariza 7/20. jula 1919. godine o crnogorskom pitanju sa zahtjevima za obnavljanjem suverenosti i nezavisnosti Crne Gore. U tome memorandumu Jovan S. Plamenac podvlači i sljedeće:

plamenac»U odbrani časti Crne Gore, njenog prava na život i njenih legitimnih aspiracija, potpisani je, u ime Vlade Kraljevine, imao čast podnijeti Konferenciji mira u Parizu memorandum, kao i mnogobrojne protesne note čije rješenje mi nestrpljivo očekujemo. Zvanična Srbija, međutim, i dalje se služi nedostojnim i najnemoralnijim sredstvima, samo da se na jedan ponižavajući način uništi individualnost crnogorske države. Njene klevete i intrige imale su, nažalost, velikog uspjeha kod predstavnika velikih sila, jer ona i dan danas vojnički posijeda crnogorsku državnu teritoriju, vrši u svakom pogledu suverenu vlast na našim sugrađanima, provodeći je sa najvećom zločinačkom brutalnošću, i to bez protesta od strane velikih sila, i na osnovu istih tih njenih obmana i kleveta, nema na Konferenciji mira crnogorskih delegata, te o sudbini Crne Gore izriču presudu na toj Konferenciji, što više, i dojučerašnji sluge i robovi turske i austro-ugarske monarhije. (O tome vidjeti: »Glas Crnogorca«, Nej kod Pariza, br. 76 od 19. VII 1919. i Prof. Dr Dragoje Živković, »Politički testament kralja Nikole«,  Cetinje, 1989, str. 61 i 62).

Predsjednik Vlade Kraljevine Crne Gore u izgnanstvu i njen ministar spoljnih poslova Jovan Simonov Plamenac je 30. oktobra 1920. godine iz Rima uputio notu Vladama: Francuske, Velike Britanije, Italije, Sjedinjenih Američkih Država i Japana, u kojoj ističe, pored ostalog, i ovo:

»Kada je novembra 1918. godine srbijanska vojska, kao dio savezničke vojske, koja se nalazaše pod komandom francuskog generala Venela, odnosno, generala Franše d' Esperea pogazila suverenitet savezničke Crne Gore i proglasila brutalno njenu aneksiju Srbiji, okupacione trupe Srbije zatvorile su jedan veliki broj crnogorskih patriota. Broj zatvorenih Crnogoraca od strane Srbijanaca zbog čisto političkih razloga dostigao je do 4.000 osoba, ali on nije uvijek jedan isti, jer su neki držani po nekoliko mjeseci ili godinu i više dana pa oslobođeni, a na njihovo mjesto dolazili su drugi. Među zatvorenim bilo je, a ima i sada, i djece i žena, čak i trudnih, koje su se u zatvorima porađale, a koje su zatvarane samo zbog represalija prema njihovim muževima, odnosno roditeljima, koji nijesu htjeli priznati zločin nasilne aneksije Crne Gore, nego su njenu  čast  i  pravo branili  sa  oružjem u ruci«.

U ovoj noti Jovan S. Palmenac navodi »da je jedan veliki broj onih koji su zatvoreni još u decembru 1919. godine«, te da se među zatvorenicima nalaze »nekolika bivša ministra« crnogorska, kao i »jedan veliki broj poslanika, viših oficira i  činovnika, sveštenika, zatim generala, koji su u ovom ratu pobjeđivali neprijatelja i čije su vojske svojim herojstvom i požrtvovanjem spasle koncem 1915. godine od sigurnog i potpunog ropstva ostatke razbjene i razoružane vojske srbijanske, koja je preko Crne Gore i Albanije bježala ka obalama Jadrana, da odatle bude prevezena od savezničke vojske na Krf. Veći dio od ovih zatvorenih patriota zatvoren je samo s toga, što je pokušao da nasilno proglašenoj aneksiji Crne Gore uputi, zbog toga međunarodnog zločina, pismen protest Konferenciji mira, ili na sličan način manifestovati svoje negodovanje zbog toga nasilja.

Samo jedan dio zatvoren je stoga, što je uzeo učešća u ustanku protiv felonske savezničke, odnosno, srbijanske vojske. Stanje ovih patriota, a naročito njihovih porodica je očajno, jer su lišene svojih očeva i hranitelja već pet godina (tri godine austrijskog i dvije godine srbijanskog ropstva). To je odlučilo 80 od njih, koji se nalazahu zatvoreni u nekom od odjeljenja jednog improvizovanog zatvora na Cetinju, da se pokušaju spasti bjegstvom. Taj svoj pokušaj oni su izveli u julu  ove godine. Jednom prilikom kad je srbijanska straža radi pregleda otvorila vrata od odjeljenja, u kom su zatvorenici bili zbijeni »jedan do drugog« oni su jurnuli ka vratima. Straža ih je dočekala i ubijala ih  »kao zečeve«, prema ekspresiji srbijanskog komandanta na Cetinju. Tom prilikom ubijeno ih je 23 i među njima bivši pod-prefekt Simo Krivokapić, jedan dio je pao u ruke Srbijanaca, a jedva jedna polovina spasla se bjegstvom u obližnja brda, i pridružila se ustanicima, odlučena, kao i čitav crnogorski narod, da se do smrti bori protivu nečuvene nepravde i varvara u XX vijeku. Svi ovi zločini i sve ove žrtve nijesu bile dovoljne, da zadovolje krvožednu ćud Vlade i princa-regenta Srbije, čiji je presto-kao što se zna- umrljan toliko puta krvlju nevinih žrtava. Patrioti crnogorski, o kojima je riječ, izvedeni su ovih dana pred srbijanskim prijekim sudovima u Podgorici i na Cetinju za veleizdaju, dok general Vešović sa svojim mladim sinom zatvoren u biogradskoj tvrđavi, odgovara za istu »krivicu« pred sudom u Beogradu. Treba napomenuti, da je ovo onaj isti general Vešović, bivši crnogorski ministar vojni, koji je 1916. i 1917. vodio gerilski rat protivu austrijskih okupacionih trupa i zbog čega mu je u ime represalija obješen nevin brat, student prava, a stari otac i dvije kćeri zatvorene, koji je zločin tada izazvao opštu indignaciju kod čitavog civilizovanog svijeta« - pisao je Jovan Simonov Plamenac (Citirano prema: Prof. Dr Šerbo Rastoder, »Skrivana strana istorije... (1919-1929), Tom III, Bar, 1997, str. 1503-1504-1505.).

Teror nakon Podgoričke skupštine: Nakon tzv. Podgoričke skupštine i nasilne aneksije Crne Gore 1918., crnogorski narod je pod strahovladom Beograda i njegovi adlatusa na teritoriji Crne Gore bio izložen užasnom teroru i masovnim teškim zločinima, ali je pružao jak oružani otpor tome sa ciljem obnove crnogorske državnosti i slobode.

Dr Ivan- Ivo Jovićević je bio crnogorski diplomata u vrijeme Kraljevine Crne Gore, njen generalni konzul u Švajcarskoj (Ženeva), te politički  emigrant od 1916. do 1926. godine. Poslije povratka u zemlju dr I. Jovićević bio je zapaženi politički aktivista Crnogorske stranke (federalista, zelenaša) u razdoblju 1926-1945. On u svojim memoarima »O ljudima i događajima – Sjećanja jednog federaliste«  (Obod, Cetinje, 1995), opisujući svoj izgnanički život u Francuskoj i Švajcarskoj, navodi  i ovo: » Iz Crne Gore stizale su sve gore i gore vijesti: čujali smo kako se ruše kuće, kako se muče i ubijaju  čak  i   žene,  da  su  tamnice  napunjene  najboljim  Crnogorcima  itd« (Dr Ivo Jovićević, »O ljudima i događajima - Sjećanja jednog federaliste«, Obod, Cetinje, 1995, str. 127 i 128.).

 U pomenutim memoarima objavljeno je i otvoreno pismo Dr Iva Jovićevića- kralju Aleksandru Karađorđeviću iz 1924. godine. U tom pismu, koje je publikovano u emigrantskom, »Amerikanskom Glasu Crnogorca« u Čikagu, Dr Ivo Jovićević piše kralju Aleksandru i ovo: »Ti sjediš na jednom od najokrvavljenijih prestola Evrope. Oko tvoga prestola mnogi su se smrtni grijehovi počinili - zbog vlasti, zbog sujete i ništavne slave i veličine ovoga svijeta... Ti ne smiješ da se pojaviš nigđe u nesrećnoj Crnoj Gori, jer znaš vrlo dobro da Te u njoj ne očekivaju ljubav i poštovanje već mržnja i prezrenje, a može bit i sama smrt. Osim sjenke kralja Nikole i kraljice Milene Ti moraš vidjeti sa Tvojeg okrvavljenog prestola kako ispred njega teče potok krvi crnogorskog naroda među kojim ste Ti i Tvoji državnici nož krvavi vrgli samo zato da otmete krunu kralju Nikoli i da ognjem i mačem pokoriš Crnu Goru. Ti moraš takođe vidjeti ona popaljena sela crnogorska i čuti lelek i vapaj one nevine djece, onih nevinih žena i staraca koje potukoše, izmrcvariše i obeščastiše Tvoji divlji potplaćeni panduri. Da, Ti moraš vidjeti sve one strašne prizore u nesrećnoj i napaćenoj Crnoj Gori od dana njene nasilničke okupacije od strane srbijanske vojske, jer si sudjelovao u svim tim strašnim zločinima, pa Ti savjest (tj. ako je imaš) nije mirna, već te kori i muči za učinjene zločine« (Dr Ivo Jovićević, navedeno djelo, str. 183, 184, 185.). U tom pismu Dr Ivo Jovićević navodi i to da režim kralja  Aleksandra »počiva na sili, na nepravdi, na korupciji i na neostvarljivom principu«, te da kralja Aleksandra »Hrvati ne priznaju nikako, a Bosanci, Hercegovci, Dalmatinci, Crnogorci i Makedonci priznaju na silu«. Neostvarljivi princip, o kome govori Ivo Jovićević, je »posrbljavanje Hrvata, Slovenaca, Bosanaca, Hercegovaca, Crnogoraca i Makedonaca, što je apsolutno nemoguće« (Dr Ivo Jovićević, n. d. str. 185-186).

Izvještaj Nika Kaščelana: Jedan od crnogorskih ustaničkih vođa kapetan Niko Kašćelan je, sa Lovćena 14. X 1919. godine, u izvještaju crnogorskom brigadiru Andriji Raičeviću o situaciji u Katunskoj nahiji, sukobima sa okupacionim snagama i njihovim janjičarima, kao i o zločinima prema narodu, naveo i ovo:

»Mogu Vam javiti da sam još živ s društvom ali sam na neopisanu muku jer je skočila vojska iz cijele Jugoslavije, da nas pošto poto uništi. Ima nekoliko vremena, da u Crnoj Gori puca top i mitraljez bez prestanka osobito u Katunskoj nahiji, koja je postala pozornica očajničkijeh borba, pljački i otimačine imovine jadnom narodu. Srbijanska je uprava upotrijebila sva sredstva da stanovništvo u Crnoj Gori potpuno uništi i raseli ne birajući načina i sredstava s kojim se služi. Vode borbu i protivu nejači, žena i djece i to topovima i mitraljezima a odrasle muške vode po zatvorah; zatvori su prepuni staraca od po 70 i 80 godina. Vrše nasilnu regrutaciju od Crnogoraca pa čak u regrute vode ljude od 50 i 60 godina i takve kao robove pod jakom stražom vode u unutrašnjost Jugoslavije, što s njima tamo biva niko ne zna, ali svakojako zlo i naopako. Vrše takva brutalna nečovještva koja se opisati ne mogu. Čine i nasilje ženskijema, što nikad to nijesu činjeli Austro-Madžari.

novak1Narodu su sve opljačkali da je ostao svaki bez igdje ičega na ovom svijetu; to je i za nas naveliko zlo i šteta jer se nemamo odakle ishranjivati. Oni su učinjeli čuda po Cucama, sve su opljačkali i uništili gdje god su došli«, piše Niko Kašćelan. U istom izvještraju on tvrdi i ovo: » Samo da znate što je urađeno od sela u Bjelice i na ime od: Tomića, Mikulića, Dida, Ublica i Pejovića. U Cucama: od Lipe, Ražanog dola, Grebeca, Graba, Bate, Kućišta, Trnjina, Rovina, i mnogo drugih, te i nema ništa ni od čega što se nije opljačkalo i uništeno. Iz pomenutih mjesta, kao i drugih su pohvatali starce koji nijesu mogli u šumu pobjeći pa ih s pjesmom i urnebesom vode u zatvor«, navodi kapetan crnogorske vojske Niko Kašćelan u izvještaju brigadiru Andriji Raičeviću, komandantu Crnogorskih trupa u Gaeti. U tom izvještaju on kaže da uprava pod štitom regularne srpske okupacione vojske u Crnoj Gori »čini čuda od jadnog naroda; prebijaju ženama i starijema kosti kundacima od pušaka, mlade ženske siluju da im čine svaki izmet, dakle, Vi  znate kad se dade nitkovima vlast i zaštita što su u stanju oni izraditi.

Tako se danas odigrava od našeg žalosnog naroda pa još imaju obraza tvrditi Beogradski krvoloci da u Crnoj Gori teče med i mlijeko i da je sve mirno i da je narod zadovoljan i srećan što s njim upravljaju«. Kapetan i crnogorski gerilac Niko Kašćelan, u tome uzvještaju, uz ostalo,  potencira i ovo: »Zaboravih napomenuti, da su srpske trupe i pljačkaši počinjeli nečuvena djela u selu Jasikovcu u Ćeklićima – tu su svaku babu, ženu, starca i djecu čisto linčovali i svaku im kost slomili, imanje sve uništili, kuće obaljene jer ih je strah paliti pošto se boje od svjetske štampe da ih ne kritikuje, a oni čine viša čuda nego paljevine«. (Citirano prema: prof. dr Šerbo Rastoder, “Skrivana strana istorije”, Dokumenti, Tom II, Bar, 1997, str. 816-817-818; Originalni dokument kojeg je dr Rastoder objavio nalazi se u Državnom Arhivu Crne Gore, Fond emigrantske Vlade, Ministarstvo spoljnih poslova 1920-1922, fascikla 107).

 Luka Đurković, porijeklom iz Kosijera, cetinjska opština, sa Pristrana u Baru 18. januara 1920. godine, u izvještaju upućenom ministru Milu Vujoviću u Rimu, opisuje borbe u Mikulićima (u okolini Bara) i pogibiju crnogorskih ustanika Mušike Rajkovića i Vasa Pavićevića. Navodi da su okupacione snage ranile pomenute: Mušiku Rajkovića i Vasa Pavićevića, pa su onda »počeli da ih ispitivaju. Rajković nije htio jednom riječi ništa da kaže, na muke su mu duh uzeli. U Mikuliće su ga ukopali, Pavićevića su doveli i u Baru ispitivali ga i skoro sve što je znao kazao im je, naposljetku su i njega na muku stavili bili: kidali komate bajonetima dok su ga sa dušom razdvojili i naposljetku su ga... odnijeli pod pratnjom svih tambura i ukopali na Gvozdeni brijeg kod Belvedera«, navodi Luka Đurković. On piše da je tada ranjen iz istog društva Milovan Kalezić, ali da je uspio da pobjegne i tako spase svoj život. Po Đurkoviću, okupacione srpske snage su izvršile pljačku i paljevinu po Mrkojevićima i Mikulićima, te da su tada »zapalili kuću kom. Mehmeda Pekovića i u nju sve što je bilo i kuću jednih Šabovića i još nekoliko pojata a zatvorili su 4-5 ljudi«. U tom izvještaju Luke Đurkovića stoji i poziv Crnogorskoj Kraljevskoj Vladi da »preduzme najhitnije korake da bi se stalo na put ovom najbezobzirnijem tirjanstvu kojeg rade srbijanski tirjani nad ovim narodom«  (Citirano prema Prof. Dr Šerbo Rastoder, navedeno djelo,.Tom III, str. 1265-1266.)

Ubistvo Ivana Roganovića: Krajem decembra 1919 i tokom januara 1920. godine bila je najžešća akcija u obračunu sa crnogorskim komitima i ustanicima. Tada je od strane srpske vojske kojom je zapovijedao pukovnik Stojan Popović ubijen i crnogorski patriota Ivan F. Roganović iz Cuca. Kod njega je pronađeno od strane okupacionih vlasti brojno stanje tadašnjih crnogorskih komita, i to: iz Cuca 153, iz Čeva, Bjelica, Zagarča, Pješivaca, Njeguša, Ćeklića i Cetinja ukupno 473.

Okupacione vlasti su u borbi sa crnogorskim komitama 13. januara 1920. godine uhvatili crnogorske ustanike-gerilce Sava Banićevića, Đoka Banićevića i Luku Banicevića i potom ih utamničili. Da bi se crnogorski rodoljubi privolili na predaju vlastima, korišćena su razna sredstva. Komandant odreda za gonjenje komita srpski pukovnik Stojan M. Popović (rođen 1876 u selu Varvarinu-Rasinska oblast, Srbija, umro u Velikom Bečkereku 19. aprila 1928) bio je nemilosrdan. Hapsio je čitave porodice koje su bile u krvnom srodstvu i rođačkim vezama sa crnogorskim komitima i mučio ih. Postoji sačuvan spisak, u arhivskom dokumentu od 22. januara 1920. godine, na kojemu se nalaze 52 osobe, dominantno žene, starije, bolesne i djeca, iz sreza čevskog, a koji su držani u zatvoru sve dok se komiti nijesu predali. Nešto ranije organi vojno-žandarmerijske vlasti su uhapsili 120 lica, iz čevskog sreza, zbog sumnje da su pomagali crnogorskim komitima. U Izvještaju srpskog okupacionog pukovnika Stojana Popovića (inače ranijeg člana »Crne Ruke«) od 28. januara 1920. godine Komandantu Zetske divizijske oblasti M. Mihailoviću navodi se da su vlasti  utamničile 13 crnogorskih komita, koji su se predali, a da su od strane vlasti uhvaćeni i zatvoreni crnogorski gerilci Vidak P. Abramović, iz Velestova, opština čevska, te Vidak R. Kovačević, iz Novog Sela, opština Spuž, srez podgorički.

Hapšenje komita: Represivne snage režima su u vremenu od 25. do 31. januara 1920. godine uhapsile iz opština Bjelice, Cuce, Čevo, 40 crnogorskih komita. Najveći dio njih su privoljeni na predaju vlastima, a jedan dio je uhvaćen u borbama. Iz opštine Bjeličke, uhvaćeni su od potjere vojske i gonećih oreda Nikola R. Popovida, iz sela Lješev Stup, Jovan M. Vujošević (bio ranije kao emigrant u Italiji) i Vuko Vujošević, iz sela Malošin do, dok su se predali vlastima iz sela Pejovići, Blagota Đ. Pejović i Pero R. Pejović; iz sela Ublice, Marko R. Pravilović i Ilija Đ. Pravilović, iz sela Tomići predao se okupacionim vlastima Marko S. Vušurović.

Iz opštine Cuce, iz sela Ržani do predali su se »Odredu za gonjenje odmetnika«, kojemu je komandovao pukovnik Stojan M. Popović, sljedeći crnogorski patrioti, ustanici i komiti: Luka S. Živković, Jovan St. Živković, Jovan S. Živković, Blažo M. Pejović. Iz Cuckog sela Lipa Komandi »Odreda za gonjenje odmetnika«, predali su se tada: Boško Đ. Popović, Baćo, Đ. Popović, Jovan Đ. Popović, Zaviša G. Popović, Tripko K. Popović, Marko V. Popović, Boško P. Popović, Krsto S. Popović, Mitar J. Popović, Lazar M. Popović, Živko  M. Popović, Pajo T. Popović, Mirko Ž. Popović, Pero M. Popović, Mato M. Popović. Iz sela Proseni do predao se okupacionim vlastima Mitar B. Marković, iz sela Dobra voda Mitar N. Marković i Mitar J. Golićević, iz sela Čelina, Blagoje M. Zvicer i Đuro Kr. Zvicer, iz sela Grab Vuko R. Perišić, iz sela Meoce Dušan B. Mijanović i Vidak B. Mijanović, iz sela Prentin do Vaso B. Roganović, Blažo R. Roganović, iz sela Trnjine Petar M. Marković, iz sela Vrlji rog Andrija J. Roganović. Iz opštine Čevske predao se Đoko S. Popović, koji je došao iz Italije (iz Gaete).

 novak2Komandant »Čevskog odreda za gonjenje odmetnika« pukovnik Stojan M. Popović u izvještaju Komandantu Zetske divizijske oblasti 20. februara 1920. godine dostavlja spisak sa brojnim stanjem crnogorskih komita u čevskoj i njeguškoj oblasti, sa preciziranjem vođa komitskih grupa, pa zaključuje da je komita bilo 374, te da je od tog broja emigriralo u Italiju 84, da je uhvaćeno 234, a ubijeno 7, i da se u šumi nalaze još 49 komita. Kao vođe komitskih grupa navodi Andriju Dragutinovića, iz sela Ubli Ćeklićki (u svojoj grupi ima 16 komita), Krsta Zrnova Popovića (ističe se da se nijesu predali i da su u šumi zajedno s Krstom još trojica komita iz Cuca), Boška-Musu Petrova Vukovića iz Bandića (koji u grupi ima 8 komita i izbjegava potjere), Vasa Kr. Markovića iz cuckog sela Dobra voda, s kojim se nalazi, ali ne u grupi, još jedan komita, Jovana Nikolića, selo Vojnići, čevska opština, sa još 4 komita koji su u šumi i operišu, Dušana Stankova Vukovića, iz sela Prediša, opštine Bjelice, sa 12 drugova kojemu »ne može da se uđe u trag već 10, a ne zna se da li su svi u grupi ili su podeljeni« i  Nika Kašćelana, selo Mirac, opština Njeguši, za koga se ne zna je li emigirirao u Italiju ili je u Njegušima.

Bijeg nekoliko crnogorskih ustanika, patriota, boraca »Za pravo, čast i slobodu Crne Gore«, iz cetinjskog zatvora u noći između 21 i 22 aprila 1920. godine uspješno je izveden. Iz cetinjskog zatvora uspjeli su pobjeći crnogorski komiti i ustanici: Marko Kapa, iz Uganja, star 23 godine; Savo Beleda iz Uganja, star 28 godina, Blažo P. Martinović, iz Cetinja, star 25 godina, Mitar B. Marković, iz Cuca, star 37 godina, Petar M. Marković, iz Cuca, star 25 godina i Andrija J. Roganović, iz Cuca, star 26. godina. Iz vojnog zatvora na Cetinju uspjeli su da pobjegnu 2. maja 1920. godine crnogoorski komiti i ustanici: Petar Radović, narednik, iz Kosijera, Špiro Stanojević iz Velestova, Đuro Krivokapić iz Zaljuti, Nikola Banićević iz Zaljuti, Radovan Perović iz Đurine doline, Blagota Vujović iz Mikulića, Andrija Ivanović iz Tomića, Vidak Abramović, s Velestova, Vaso Stanojević, s Velestova, Đuro Đurović s Velestova. S njima je pobjegao iz zatvora i Tajir Jusuf, italijanski žandarm. Oni su se ponovo odmetnuli u šumu, da se s oružjem u ruci bore za restauraciju nezavisne Kraljevine Crne Gore i protiv velikosrpske okupacije i aneksije njihove domovine.

Crnogorski ustanik i komita iz Kosijera Petar Radović je sa komitskom grupom djejstvovao potom na prostoru opštine kosijersko-bokovske, potom u zaseoku Orašani iznad Kosijera i Đinovića. U grupi sa njim operisali su Blagota Vujović iz Mikulića, Andrija Ivanović iz Tomića i Đoko L. Popović iz Cuca. Načelnik cetinjskog sreza naredio je 26. juna 1920. godine da se raseli cijela famIlija Gaja F. Radovića, oca komite Petra Radovića, sa mjesta njihovog boravka u zaseoku Orašani, iznad Kosijera i Đinovića.

Iz Nikšićkog Istražnog zatvora u noći 10-11. maja 1920. godine pobjegli su sljedeći crnogorski komiti i ustanici, koji su ranije bili uhvaćeni ili se predali okupacionim vlastima, i to: Mato Todorović, komandir, Ilija Damjanović, kapetan, Stanko Ivanović-Sabah, Risto Kovačević, Tomo Poček, Milo Bojović, Đuro Todorović, Vasilije Mićković, Marko Ćetković, Blagoje Vučić, Boško Abramović, Obrad Janjušević, Obren Aleksić i oficir Tomica Peković.

 Bijeg iz zatvora: Iz Sudskog zatvora na Cetinju 15. jula 1920. godine uspjelo je da pobjegne 58 crnogorskih rodoljuba, ustanika i komita, koji su bili ranije utamničeni od strane okupacionih srpskih vlasti. Nakon njihovog bjekstva vlasti su se dale u potragu, potjere za njima. Tada su iz Cetinjskog zatvora uspjeli da pobjegnu sljedeći crnogorski suverenisti i gerilci: Iz cucke opštine, sreza čevskog: Nikola Perović, Vaso Krivokapić, Golub Roganović, Petar Gardašević, Nikola Stevović, Radovan Roganović, Vaso Roganović, Vuko Perišić, Lazar Mijanović, Dušan Mijanović, Jošo Popović, Jagoš Krivokapić, Đoko Krivokapić, Jovan Krivokapić, Todor Krivokapić, Ćetko Banićević, Blagoje Zvicer, Jovo Zvicer, Mitar Marković, Mitar N. Marković; iz opštine opštine zagaračke Andrija Raičević, iz opštine njeguške Dušan Vrbica i Milo Kašćelan, iz opštine konadžijske Andrija Paović, Pavle Kaluđerović, iz opštine Ljubotinjske Petar Knežević, iz opštine Kosijerske Periša Adžić, iz opštine Župske Filip Jovićević, iz cucke opštine, Miloš Z. Krivokapić, Filip Krivokapić, Mitar I. Krivokapić, Mitar Nj. Krivokapić, Mitar Perišić, iz opštine Konadžijske Milo Lipovina, iz opštine Bjeličke, Andrija Vujić, Milutin Drašković i Pavle Gardašević, iz opštine čevske Marko Vujović, iz opštine bjeličke Mihailo S. Vujović, Radovan Vujić, Jošo Vujić, Krsto Pravilović, Vuko Vujošević, iz opštine cucke Milan Milić, Mato Popović, Mašan Popović, Živko  Popović, iz njeguške opštine Jovan Peraš, iz cucke opštine Lazar Jovanović, Dušan Krivokapić, Nikola Krivokapić, Jovan Živković, Pero Popović, Mitar J. Popović, Boško P. Popović, Baćo Đ. Popović, Ilija Krivokapić i Bajo Banićević. (Vidi dokument o tome: Prof. Dr Šerbo Rastoder, c. d. dok. Br. 1314, Tom III, str. 1592-1594).

Vlasti Aleksandrove KSHS, odnosno njihove vojno-žandarmerijske snage su 23. marta 1921. godine izvršile hapšenje crnogorskih patriota: Đura Filipova Krivokapića, sina čuvenog crnogorskog ustanika i gerilca Filipa Krivokapića, iz Dobrog dola u Cucama, a dan kasnije uhapsile su i njegovog rođaka Andriju Vidakova Krivokapića. Tada su uhapšene i saslušavane i Plana Markova Krivokapić, strina Đura Krivokapića, i Borika Krivokapić, majka Andrije V. Krivokapića.

 Crnogorska oslobodilačka borba gerilskog karaktera realno u to vrijeme nije u konačnom objektivno mogla imati pobjedonosni rezultat, ali crnogorski ustanici i komiti i to značajan dio njih podnosio je velike žrtve i išao bekompromisno u borbu do posljednjeg daha. Okupacione vlasti su zatvorske ćelije punile crnogorskim komitima i ustanicima, koji su im pali šaka. Tako su u tamnicu na Cetinju 28. marta 1921. godine stražarno spovedeni uhvaćeni crnogorski komiti i rodoljubi Vuko Stevović, iz Prentina dola i Lazar Roganović iz Kobiljeg dola, oba iz cucke opštine. U to vrijeme, i tokom čitave 1921. godine, okupacionim vlastima zadavao je velike muke crnogorski ustanik i komita oficir Filip Milošev Krivokapić iz Cuca, sa komitskom grupom kojoj su pripadali i Đoko Gajov Krivokapić, Jovo Savov Krivokapić i Đoko M. Đurović, svi iz Cuca. Za Filipom M. Krivokapićem još ranije vlasti su bile raspisale potjernicu i obećale nagradu onima koji ga uhvate i ubiju od 100.000 dinara. Međutim, Filip Milošev Krivokapić je tada uspješno sa svojom komitskom grupom izbjegavao hapšenje i uspješno se suprtotstavljao okupatorskim goniteljima.

Vlasti su uhapsile i saslušavale 6. septembra 1921. godine Joku Filipovu Mitrović, iz Vojkovića, sestru komite Filipa Miloševa Krivokapića. Filip Krivokapić je zajedno sa komitskom grupom komandira (majora) Sava Čelebića i narednika Đorđija Kustudića, u društvu od 22 komita, 13. septembra 1921. godine emigrirao za Albaniju.

 

 

Komentari: 59

zelenas

08. 12. 2018 - 07:16

Sve ovo i jos mnogo toga objavljivao je LIBERAL pocetkom 90-tih.Nazalost svi koji smo u to vjerovali,proganjani smo od danasnjih pre-paid crnogoraca
Kojih pre-paid....

08. 12. 2018 - 07:42

....crnogoraca? Nije mi jasno! Šta to znači? Ko su onda post-paid crnogorci?
NIĆE

08. 12. 2018 - 13:39

TO ZNAĆI DA STE BILI PRVO SRBI NA DOPUNU DEVEDESETIH A SAD STE CRNOGORCI NA DOPUNU.
Nikelodion

08. 12. 2018 - 08:29

Autor među žrtvama Božićnog ustanka pominje i mog djeda koji je stradao u obračunu koji nema veze za pobunom suverenista.
Zelenašu

08. 12. 2018 - 08:50

Ne lupaj i ne svađaj Crnogorce....Crnogorsci su napadnuti od veljesrbi ili bolje reci posrbica, koji služe Beogradu...
OBRATI PAŽNJU

08. 12. 2018 - 09:28

Da uz debelu proviziju Italijanske vlade ,pa su gospoda još ,debelo ,plaćala Arnautima ,jer Crnogorci nijesu htjeli!!!!!!!!
komita kopita

08. 12. 2018 - 09:11

Svaka drzava suzbija bandu . Evo i Medo je suverenista pa dozivje golgotu .
Nemanji

08. 12. 2018 - 10:17

Medo, zvani šarena laža, jest možda suverenist, ali srpski. Crnogorski nije.
@

08. 12. 2018 - 09:19

Nisam siguran ali mi se cini onaj treci slijeva sto se ponosno isprsio je djed Mandica a onaj drugi sa desne strane sto lezi je djed Pedje Bulatovica.Milo mi je sto su sad na istoj strani jos da su izabrali pravu stranu bio bi vrhunac.DA JE VJECNA CRNA GORA I SLAVA JUNACIMA KOJI ZIVOT DADOSE ZA NJU.
Vuk

08. 12. 2018 - 14:14

Pradjeda politicara Andrije Mandica, Iliju Mandica, poslanika tzv. Podgoricke skupstine 1918, bjelasa, sreskog nacelnika KSHS, ubio je u Manastiru Moraci 13. oktobra 1919. zelenas, ustanik i komita Milija Rakocevic. To je istorijska istina.
@ za vuka

08. 12. 2018 - 17:01

ruke mu se zlatile
veliki getsbi

08. 12. 2018 - 10:09

Stvar davno propala, a žalosno cvrkutanje se tako uporno nastavlja! Zagonetno je zašto se tako bez prestanka kreči po trulom malteru. Lično sam ubijeđen da se radi po narudžbi ili (što je opasnije) po direktivi! Dozvolite: Zbog tzv "Božićne pobune" koju je organizovao kralj Nikola uz pomoć Italije i zbog osporavanja legitimiteta Velike Narodne Skupštine koja ga je zbacila sa vlasti i donijela odluku o ujedinjenju Crne Gore i Srbije upućena je u Crnu Goruod strane Saveznika međunarodna komisija sa generalom FRANŠE D'EPEREOM na čelu........nastaviću
Mali getsbi

08. 12. 2018 - 22:22

Ne moras nastavljati.
veliki getsbi

08. 12. 2018 - 10:18

...nastavak 1:.....Evo izvještaja te komisije; ".Internacionalna komisija pod predsjedništvom generala Franše D'Eperea konstantovala je: 1.Da su trupe u Crnoj Gori jugoslovenske, ne srpske,da njihov broj u cijeloj zemlji ne prelazi 500 i da se one nisu mješale u izbore. 2.Da su izbori bili slobodni jer 500 vojnika jugoslovenskih nije moglo svoju volju naturiti desetinama hiljada naoružanih crnogoraca....nastaviću
veliki getsbi

08. 12. 2018 - 10:24

.....nastavak 2.........3. da su izbori izvršeni slobodnije nego oni koji su se praktikovali za vrijeme vladavine biv- kralja Nikole. 4.Da su crnogorci za jedinstvo sa Srbijom i ne žele povratak raskralja Nikole, kojeg drže za izdajnika zemlje. 5.Da je pobuna organizovana od strane nekoliko agenata bivšeg kralja, a koji potpomognuti agentima italijanskim mogli su obmanuti neke neobavještene ličnosti......nastaviću
veliki getsbi

08. 12. 2018 - 10:35

....nastavak 3......6. Da red vlada u zemlji,da će krivci biti suđeni od redovnih sudova. 7. Mi smo zahtijevali da odbjegli pobunjenici u SanĐovani di Medua i u Kotor među italijane budu predati generalu francuskom VENELU, i da odgovaraju za rušenje telegrafskih žica i pljačku vojnočkih namirnica. Broj zatvorenih ličnosti penje se otprilike na jednu stotinu. Svi saljaci su pušteni na slobodu.....Podgorica , 8 februara, 1919 god,------potpisi.. "...(datum po starom kalendaru),
danilo s.

08. 12. 2018 - 11:20

Veliki Getsbi = moralni patuljak? Kako vas nije sramota da nastavljate veljesrpske laži i pored bezbroj dokaza o teroru srbijanske vojske i žandrama u CG? Da je bilo tako kako vi kažete ne bi se istina o srbijanskim žločinima sve do skoro krila. Možete da se mučite s pokušajima da opravdate nasilnu aneksiju CG radi stvaranja kraljevine SHS/ Jugoslavije, ali su neshvatljivi – i neoprostivi - zločini i kulturocid nad nemoćnim, namučenim i izgladnjelim crnogrskim narodom poslije 1918. Ova mržnja prema CG i Crnogorcima koja je ovih dana planula u srbijasnkim medijima je samo odraz vaše nečiste savjesti. Niko ne mrzi žrtvu kao nasilnik. U Božićnjem ustanku primjenili ste makijevalističku maksimu da: “Ako morate da nekoga povrijedite, ta povreda mora biti tako strašna da se ne trebate plašiti osvete”. Na vašu žalost, izabrali ste narod koji nikada nije mogao da igra ulogu žrtve. Zato je CG – uprkos velejsrpstvu – ponovo rodjena 2006. Umjesto da se pokajete, vi i dalje obmanjujete?
veliki getsbi

08. 12. 2018 - 12:39

Kako vas nije sramota, gosp. Danilo S. da pišete na ovakav način? Griješni ste pred Bogom i pred Crnom Gorom - za moju malenkost nije važno. Ja, uostalom , oduvijek plivam uz maticu! Pokajte se! Vi i ja ovu našu državu doživljavamo na različite načine (ne želimo zlo našem narodu- nego dobro), ali moja dioptrija je takva kakva je - a vaša crnja od ovog crnog pečata koji mi redakcija portala udari. Ne ljutim se - nemojte ni vi - sve je legitimno.
zamjena teza

08. 12. 2018 - 13:26

Plivate uz maticu srpsku, očito. Da se žrtva pokaje zato što je nad njom počinitelj počinio zločin? Samo u velikosrpskoj logici, poput rečenice iz Balkanskog špijuna - Đura će ti oprostiti što te je tukao...
Pitanje

08. 12. 2018 - 13:52

A zasto se onda Francuska nedavno izvinula ako je sve to tako kako kaze getsbi?
@ za minijaturnoga getsbija

08. 12. 2018 - 14:26

zbog postupaka D Eperea Francuska se zvanicno izvinula CG prije neku godinu ali naravno to tebi nista ne znaci.Ne vjerujem da si isao dalje od Prijepolja pa ti se cini da je srbija najljepsa drzava na svijetu ali vjeruj me potpuno je prosjecna cak sto vise ...U swvakom slucaju nedostojna je da zbog nje pljujes po grobovima slavnih predaka i prodajes drugim drzavama svoju u kojoj treba da zive tvoji potomci.SRAMNO!
danilo s.

08. 12. 2018 - 15:26

Griješni su pred Bogom oni koji krše Božije zapovijesti - a vi kršite devetu: “Не сведочи лажно…” Nije problem u tome kako vi i ja doživljavamo CG. U vašoj ili mojoj “dioptriji”. Postoji toliko mnogo pismenih tragova/dokaza da ih samo slijepi (ili nepošteni) ne mogu, ili ne žele, “vidjeti”? Zločini nad crnogorskim narodom su počinjeni. Ko ih je počinio? Po vama, izgleda, mnogi Crnogorci su se mazohistički samo- kažnjavali, samoponižavali, samopalili kuće, počinili kolektivno samoubistvo, itd.? Zašto? Da bi ubili CG? I da bi stvorili “veliku Srbiju (a.k.a. kraljevinu SHS/Jugoslaviju)? Ne ljutim se na vas. Žao mi je što nemate snage da priznate zločine koje su srbijanska vojska i žandari (uz sramno, veleizdajničko, učešće naše rodjene braće - domaćih kvislinga) počinili u CG. I da tražite oproštaj. Niko ne može poništiti prošlost, ono što je učinjeno. No mi danas možemo pokušati da nam budućnost bude bolja. A ona može biti bolja samo ako je zasnovana na istini. I pravdi.
Boban Bg

08. 12. 2018 - 15:45

Stvarno, kako te nije sramota da tako krupno lažeš. Čak i taj izveštaj Franša Deperea krivotvorite, koji je lažan u svemu. To nije izvještaj medjunarodnih snaga, postoje izvještaji stranih posmatrača, kao što su izvještaji izaslanika Vudrou Vilsona, zatim britanski grofa De Salisa i drugih. Ježim se od kolučine laži koje pišeš. Po izvještaju srpske vrhovne komande jadranske trupe su brojale 4.000 vojnika. A kasnije su dolazile u ispomoć žardanmerijske jedinice. Tako da u startu lažeš za tih 500 srpskih vojnika. Ja ne mogu da vjerujem da vi, pored toliko publikovanih dokumenata drvite još uvijek jednu te istu laž, ne obazkrući se na činjenice
L Dabanović

08. 12. 2018 - 17:58

veliki [email protected] Sam priznaješ i ponavljaš da pišeš svoje laži i gadosti kad iza svega što si do dans pisao skrivaš se iza 1000 nikova.E da si,kako zboraše,kuće generalske obilića a da nijesi otrcana srpstva i naroda-stao bi svojim imenom iza onog što zboriš i pišeš.Ako se desi da sebe grkljan prekolješ to će svakom biti jasno da ti se povratio ośćj stida.
Gost

08. 12. 2018 - 23:07

Nije bilo nilakve aneksije niti okupacije, prestanite da kukate kao strine. Stradali su oni koji su ucestvovali u oruzanoj pobuni. Slovenci, Hrvati, Srbi, Muslimani i Crnogorci -svi su bili za ujedinjenje.
Dido

08. 12. 2018 - 11:18

Mnogo bi ljepše bilo da sad pričamo o velikom uspjehu ujedinjenja 1918. Vjekovima se ka tome išlo. Ne bi uopšte bilo važno kako se danas nacionalno izjašnjavamo. Da se to desilo na bratski način, istorija bi išla potpuno drugim tokom. Ali, kao što se mnogo puta tokom prošlog vijeka pokazalo, i kao što sadržaj teksta potvrđuje, to jednostavno nije bilo moguće. Preovladavala je jedna primitivna, destruktivna struja na ovim prostorima; dojučerašnji robovi, željni vlasti i nadmoći, nijesu umjeli uspostaviti državu na pravim osnovama. U slučaju Crne Gore, pokušali su poniziti jedan slobodarski narod, bez ikakve potrebe. Crnogorci su jedva čekali ujedinjenje, i zašto je onda bilo potrebno doći do njega podgoričkom skupštinom? Zašto su se onda ljudi digli na oružje? Ti isto koji su željeli ujedinjenje.
Cunami

08. 12. 2018 - 13:09

Oni nisu bilu suverenisti nego federalisti, aj da to kaze neki neobrazivani lik koji komentarise i pokazuje svoje neznanje, al da to ksze jedan istoricar je vise nego katastrofa
Green

08. 12. 2018 - 14:53

"Cunami"ne izmisljaj. Bili su konfederalisti, a to znaci suverenisti. Konfederacija je labavi savez suverenih i nezavisnih medjunarodno priznatih drzava koji nastaje na osnovu medjunarodnog ugovora, koji se uvijek i jednostrano moze raskinuti. Zelenasi, ustanici i komiti su najprije bili za jugoslovensku konfederaciju, pa kad je postalo ocigledno da od toga nema nista za nezavisnu CG. Americki kapetan Dzems Brjus je posjetio CG i ispitao stanje u njoj i u svom izvjestaju u situaciji o CG poslatom americkoj vladi iz Pariza 10. Marta 1919 jasno navodi da su mu vodje zelenasa rekli da du oni i vecina naroda u CG pocetkom 1919. bili za to da Crna Gora kao suverena drzava "udje u sastav JUGOSLOVENSKE KONFEDERACIJE" (VIDI ORIGINAL: J. B., MEMORANDUM ON THE SITUATION IN MONTENEGRO, Paris, Marth 10, 1919, ARHIV SAD, SERIJA 873.00/81 1/2, NACIONALNI ARHIV, VASINGTON). To su neobprive cinjenice sto tvrdim.
Tačno je Green...

08. 12. 2018 - 19:04

....da su na kraju balade kralj Nikola i Ksenija htjeli da Crna Gora uđe u sastav jugoslovenske konfederacije.Zašto? Samo zato što bi se država i dinastija očuvale.. Nikola je vodio kameleonsku politiku. Do 1918 bio je veliki srbin jer se nadao da će sjesti na svesrpski presto. Onda do polovine 1918 bio je veliki jugosloven (jer se nadao konfederaciji država - što je bilo vrlo izgledno), a onda kada se sve izjalovilo postao je veliki crnogorac. Treba ga razumijeti.........veliki getsbi
Veliki gedzbi

08. 12. 2018 - 14:37

Govori neistinu ..jer 1918. Nije bilo jugoslovenske vojske...pa znašli ti kada je nastala kraljevina SHS ili Jugoslavija? U CG su umarširali srpske trupe i srpska vojska slavi njihovo kao herojstvo tog perioda. Veliki manipulant...
Nije istina to što....

08. 12. 2018 - 14:59

....pišeš! Upravo ti podmećeš neistine. U ovoj zemlji pošteniji je lupež nego lažov! Podgorička Skupština završila je sa radom 29 decembra 1918 god. Tog dana je i formalno nestalo države Crne Gore (mada je ona uistinu nestala danom kapitulacije i potpisivanja separatnog mira, 12.jan 1916). D v a dana kasnije n e s t a l o je i države Srbije!!!! 1.dec. 1918 god u kući Krsmanovića na Terazijama stvorena je n o v a država - Kraljevstvo SHS. Nauči i ne laj.....veliki getsbi
Green

08. 12. 2018 - 17:06

Pogresno tvrde oni koji Bozicni ustanak 1919, a to je u stvari Crnogorski ustanak i komitski, gerilski oslobodilacki pokret, koji je trajao 1919-1929, nazivaju bunom ili pobunom. To je bio ustanak, koji je zahvatio siroki prostor, van granica stare, cetvoronahijske CG. Tako recimo, poznati su ustanici zelenasi i komiti iz Zatrijebca (Prelja Djokic, Marko Djokic i Prenca Djokic) te oficir crnogorske vojske Krsto Ivanovic iz Doljana ( Kuci), te Savo Grujic iz Bratonozica. Oni su od srpske vlasti, t.j. rezima KSHS bili kao borci i patrioti CG ucijenjeni i oglaseni " odmetnicima i hajducima". Tako je MUD KSHS na prijedlog velikog zupana Zetske oblasti povecao ucjenu za ubistvo ili hvatanje njihovo sa 10. na 15. 000 dinara, rjesenjem Javne bezbjednosti, broj 23431 od 1. Novembra 1923. godine
Milo Vujović

08. 12. 2018 - 18:23

1918.god.je CRNOGORSKA OTVORENA RANA i NAŠ BOL,KOJI NIKADA NEĆE UMRIJETI,DOK POSTOJI IJEDAN CRNOGORSKI DOMOLJUB !! Dok Postoji Crna Gora Crnogorska Nacija Mora se Odnositi Ponižavajući prema Srbijancima,kao što su njihovi preci " na Jedan Ponižavajući Način Śćeli da Unište individualnost Crnogorske Države "Da je Krsto Popović Poslušao kapetana Đura Draškovića da ne pregovaraju sa Okupatorom i da srbijanskog Neprijatelja Napadnu iz Svih Gradova iz Unutra i Spolja,ne bi Nestala Crnogorska Država,jer srbijanci od tog Napada bili bi Razbijeni i Nastala bi Bježanija slična onoj na Mojkovcu,Veliki Crnogorski Vitez Krsto Popović je Uradio Mega Grešku da sa Takvim Podmuklim Neprijateljem Nikada Nesmije se Pregovarati ni po Cijeni Gubljenja sve Vojske,jer su i tako Stradali,bez šanse za Osvetu,što taj Bol čini još Mnogo Većim,i Nikada se Nije Desilo u Dugoj Slavnoj Crnogorskoj istoriji da nijesmo se Osvetili,ko zna Možda jednog Dana Namirimo Sve te Naše Dugove i Zatvorimo Naše Otvorene Rane !
Green

08. 12. 2018 - 20:35

Svaka vam cast na patriotizmu i ljubavi prema CG, tu vas podrzavam, ali nije istorijska istina, vec umjetnicka bajka i projekcija, da je Djuro Draskovic predlagao suprotno nesto od Krsta Popovica oko plana ustanickih akcija. Pregovaraci sa okupatorskim srpskim pukovnikom stvarno su u ime ustanickog Staba bili kapetan Djuro Draskovic i porucnik Mirko Grujicic iz Zagarca. Zahtjeve, memorandum ustanickog staba odbio je pukovnik Dragutin Milutinovic. I kapetan Djuro Draskovic poginuo je junacki, tako sto je jurisao na neprijatelja 6. Januara 1919 na Cetinju s pjesmom na usnama "Kralj Nikola jase vranca, a kralj Petar na magarca", jasuci ata sa isukanom sabljom i herojski je izgubio zivot u borbi za pravo, cast i slobodu Crne Gore. Nacin njegove pogibije opisan je u knjizi onoga koji je tada bio na suprotnoj strani fronta bjelasa Jovana Cetkovica, "Ujedinitelji Crne Gore i Srbije", Dubrovnik, 1940. I brat Djura Draskovica, oficir Spasoje Draskovic bio je cuveni crnogorski komita 1919-1925.
CITAT-dolazak na prijesto

08. 12. 2018 - 22:28

kralja Petra I. To je izazvalo ogromno iznenađenje na Cetinju i veliku radost, jer je kralj Petar I bio zet našeg gospodara. Cetinje se, počevši od 1900. godine, jako izmijenilo. Pristizahu mladi i školovani ljudi iz Beograda, koji su stupali u državne službe, bilo po sudovima, bilo po ministarstvima. A i cetinjska mladež bješe se jako izmijenila. Veliki broj mladića se odao zanatima, najviše obućarskom i krojačkom. Oni sa mladim činovnicima obilježavahu novo Cetinje.
CITAT-

08. 12. 2018 - 22:31

Brižljivo smo pratili evropske događaje i naročito stanje u Srbiji, đe je novi režim kralja Petra I obezbijedio zemlji punu slobodu i sveopšti napredak. Srbija se pod mudrom vladavinom kralja Petra, brzo oporavljala i jačala svoj ugled kako kod drugih evropskih država, tako i najviše kod cjelokupnih zetskih naroda i svih naših pokrajina pod austrougarskom vladavinom. IZ DNEVNIKA J MARTINOVIĆA -PISARA NA DVORU
A O OVOME NE PIŠETE

08. 12. 2018 - 18:28

Komiti su 1918. u Župi uhvatili i strijeljali Ferjančića, a Austrougari su u znak odmazde ubili 82 nedužna stanovnika iz Dragovoljića i Lukova, jer su mislili da je njihov oficir, zajedno sa svojim pomoćnicima, tamo ubijen.
A O OVOME NE PIŠETE

08. 12. 2018 - 18:40

U sudskim spisima iz 1920-ih nalaze se tvrdnje da su komiti Đorđije Radojičić i Damjan Adžić, između ostaloga, optuženi da su u jesen 1922. god. u Goliji – planini na granici prema Hercegovini – ubili dvojicu žandarma muslimanske vjeroispovijesti[8]; a da je, otprilike u isto vrijeme, u Tološima – tada selu kod Podgorice – grupa komite Vuka Radovića ubila narednika Davida Reljića i ranila žandarma Ćazima Omerovića.[9]
A O OVOME NE PIŠETE

08. 12. 2018 - 18:41

Nikčević, B. Radojičić, D. Adžić i drugi, tvrdila je optužnica, kod hana Mehmeda Džubure u blizini Gackog su 1. maja 1923. god, žandarme – narednika Dragišu Janjića i Ćamila Hadžipašića, „zaklali, ostavivši na mrtvim žandarmima ceduljicu sa natpisom: OSVETA ZA NAŠEGA DRUGA TODORA D
A O OVOME NE PIŠETE

08. 12. 2018 - 18:43

„Još uvijek mogu čuti ujaka Ivana koji mi jedne večeri kaže: ‘Mali, čuvaj se da te komiti ne ufate!’ (‘Little one, be on watch lest the Komiti get you!’). Śećam se i vremena da su lokalne vlasti dijelile puške ljudima iz Bileće da ojačaju žandarmeriju koju su komiti napadali”.[14] Majo Vujović je u istočnoj Hercegovini zaveo režim osvetničkoga terora. „Posle pogibije one grupe crnogorskih razbojnika sa Mujom Bašovićem i Raspopovićem na čelu, odmetnička akcija u Crnoj Gori počela je naglo da malaksava”.[15] Međutim, „ostalo je bilo još nekoliko manjih bandi, među kojima i banda Vujovića; ali pošto joj je rad u Crnoj Gori bio onemogućen, ona je morala da se prebaci u Hercegovinu – tamo je Vujović ubrzo postao strah i trepet”.[16]
A O OVOME NE PIŠETE

08. 12. 2018 - 18:52

Majo Vujović živeo je još jedan sat i po, ali nije mogao ili nije hteo govoriti ništa, osim što je zatražio vodu. Kod njega nije nađeno ništa, jer su njegovi drugovi ipak imali vremena da mu isprazne džepove. Smrću ovoga zloglasnog razbojnika prestalo je strahovati 50.000 duša u ovim krajevima u kojima je on bio strah i trepet. Zato je razumljivo veselje, koje je zavladalo kad se čulo za njegovu smrt”.[40] Dakle, Maja Vujovića je smrtno ranio „žandarmerijski kaplar Halil Muminović”.
Milo Vujović

08. 12. 2018 - 21:01

Ođe neka Anonimna četnička Ubaz..,pušta razne Laži za Naše Komite Naše Vitezove,Klasična laž je za Moga Bližnjeg Rođaka Maja Vujovića,Jedino je Tačno da je Majo Vujović Đese Kretao On i Njegova Grupa Bio Strah i Trepet,Od Cetinja Katunske Nahije Nikšića Bileće Trebinja Zapravo u Cijeloj Crnogorskoj Hercegovini zaveo Osvetnički Teror,đe su Pobili Velik Broj Žandara i civilnih izdajnika,Kakav je istoričar Àdžić kad su obični građani bolje Upoznati sa Komitskom Pričom,Nespominje Maja Vujovića koji je Jedan od Najvećih Crnogorskih Komita koji se Jedini Javno Zakleo da će Ubiti Krvnika karađorđević ako kroči na Crnogorsku Svetu Zemlju,Njegovava Glava Bila je Ucijenjena na 100.hiljada d.u Zlatu,Mega je laž da je Njega smrtno ranio kaplar muminović,Prava istina je da je Maja na Prevaru izdan u okolini Bileće od Lažnog Kuma jataka Radulovića koji ga je Otrovao sa Vinom što im je Donio,a Majo kao Vođa Grupe Prvi je Popio od Vina i Viknuo je da je Otrovan da su izdani,a Saborci kada su Viđeli
NETAČNO

09. 12. 2018 - 09:59

Posle dužeg puškaranja, žandarmi su primetili da je jedan od odmetnika teško ranjen, jer je jedna puška manje pucala iz šume. Oni su tada otvorili još žešću paljbu i pozvali su razbojnike na predaju. Kad su videli da je dalji otpor nemoguć, Vujovićev i drugovi počeli su da odstupaju. Tada su žandarmi izašli iz svojih zaklona. Ali, čim su se približili odmetničkim zaklonima, Majo, koji je ležao teško ranjen, bacio je na njih dve bombe. Jedna bomba, poreklom iz kragujevačke fabrike, eksplodirala je, a druga nije upalila. Žandarmi su polegali po zemlji i pozvali su Maju još jednom na predaju. ‘Predajem se!’, čuo se na to slab, prigušen glas iza zaklona.
NETAČNO

09. 12. 2018 - 09:59

Ali su žandarmi izašli iz zaklona tek onda kada je Majo pobacao sve oružje. Odmetničkog vođu našli su da leži porebarke na zemlji i previja se od bolova. Jedan kuršum udario ga je bio u desnu stranu grudi i izašao na desnu plećku. – Dakle, Majo, najzad – oslovio ga je žandarm koji je do njega prvi došao. – Jest, eto, dođe i meni kraj – odgovorio je on hvatajući se za grudi. – Samo, dok ne umrem, dajte mi malo vode! To su bile njegove poslednje reči. Posle toga, on je pao u agoniju.
NETAČNO

09. 12. 2018 - 10:47

Potere koje su gonile Vujovićevu bandu nisu nikako uspevale da dođu s njima u dodir, jer su se oni vrlo obazrivo kretali. Zato je Ministarstvo unutrašnjih dela povisio onomad ucenu njihovu i to za Vujovića na 50.000 dinara, a za njegove drugove na po 30.000 dinara...OVO JE SVE IZ POLICIJSKIH IZVEŠTAJA!!!!!
NETAČNO

09. 12. 2018 - 10:52

utros u 7,30 časova žandarmerijski kaplar Halil Muminović primetio je da se neko miče iza jedne ograde. Počeo se približavati ogradi, ali ga je Majo Vujović sa drugovima – jer su to iza ograde doista bili odmetnici – dočekao mecima iz pušaka. Žandarm je, kao čudom, ostao nepovređen, a tako isto nije eksplodirala ni bomba koju su odmetnici bacili na njega. Tada je nastalo puškaranje između odmetnika i žandarma, ali su odmetnici bili tako dobro zaklonjeni, da su ostali nepovređeni. Druga bomba, koju su odmetnici bacili, eksplodirala je, ali nije ranila nikoga. U tome je žandarm Muminović stigao do same ograde i legao u jedan grm prema zaklonu iza koga se bio namestio Majo Vujović. Tako su počeli jedan drugog vrebati da ugrabe, ko će se pre pomoliti. Najzad se pomolio prvi Majo i u isti mah opalile su dve puške, Vujovićeva i Muminovićeva. Vujović je klonuo odmah, pogođen u desnu stranu prsa, dokle je metak iz Majove puške pogodio Muminovića u desnu naramenicu bluze ne ranivši ga. V
NETAČNO

09. 12. 2018 - 10:53

Vujović je klonuo odmah, pogođen u desnu stranu prsa, dokle je metak iz Majove puške pogodio Muminovića u desnu naramenicu bluze ne ranivši ga. Videvši svoga vođu smrtno ranjenog, Majova tri druga – od kojih je jedan bio lakše ranjen – pobegli su u pravcu prema Vučjem Dolu. Majo Vujović živeo je još jedan sat i po, ali nije mogao ili nije hteo govoriti ništa, osim što je zatražio vodu. Kod njega nije nađeno ništa, jer su njegovi drugovi ipak imali vremena da mu isprazne džepove. Smrću ovoga zloglasnog razbojnika prestalo je strahovati 50.000 duša u ovim krajevima u kojima je on bio strah i trepet. Zato je razumljivo veselje, koje je zavladalo kad se čulo za njegovu smrt”.[40] Dakle, Maja Vujovića je smrtno ranio „žandarmerijski kaplar Halil Muminović”.
Milo Vujović

08. 12. 2018 - 21:16

Saborci Kada su Viđeli da su Opkoljeni od srbijanskih žandara Bombama su Probili Obruč i Spasili se a Majo Vujović Otrovan još u životu,da nebi Pao u Ruke srbijanskim Krvnicima Aktivirao je Bombu ispod Sebe sa Kojom se Raznio i izvršio Herojski Čin Pogibije,jer je Znao ako im Padne u Ruke kako će ga Brutalno Mučiti srbijanski Krvnici !! Poslije Njegove Smrti Slavili su Danima po Cijeloj Crnogorskoj Hercegovini Žandari i civili izdajnici,Ovo je Živa istina a ostalo je Sve Mega Laž !!
ŠTA JE CG IZGUBILA

08. 12. 2018 - 19:09

Придодата јој је обала у коју је укључена Бока Которска, Дубровник и Дубровачки регион, као и острво Пељешац. Додата јој је Источна Херцеговина са Невесињем, Љубињем, Требињем, Гацком и Фочом, у којој се налазила и планина Јахорина изнад Сарајева. Простирала се на Косово и Метохију- све до Косовске Митровице, Србице и Ораховца на истоку. Заузимала већи део Рашке области са Прибојем, Пријепољем, Сјеницом , Новим Пазаром, али и: Нову Варош, Рашку и Ушће. Са овим територијама и границама Зетске бановине црногорски федералисти су били задовољни! NEKA MI NEKO OBJASNI KADA JE CG BILA VEĆA?????
Hajvanu

08. 12. 2018 - 20:27

to više nije bila Crna Gora, svoja na svome.
Nikada ...

08. 12. 2018 - 20:48

....niti će biti veća! Dozvoli da malo dopunim (mada danas dosadih - a neću više). Ovako: Zetska banovina je imala 30741 km2 - a kraljevina Crna Gora 14443 km2. Zetska banovina je imala 787972 stanovnika - kraljevina Crna Gora 350000 stanovnika. Zadnji ban Zetske banovine bio je general Blažo Đukanović............veliki getsbi
Zahvaljujem

08. 12. 2018 - 21:17

VELIKI GETSBI UVIJEK NA VISINI ZADATKA ..SVAKA ČAST!!!!!!!
A O OVOME NE PIŠETE

08. 12. 2018 - 19:12

Пламенац тражи Београд и Србију у саставу Велике Црне Горе Јован Симонов Пламенац, главни протагониста Божићне побуне и премијер црногорске Владе у егзилу од почетка 1919. до 15. јуна 1921. године, је у тим временима показао највеће територијалне апетите. Живећи у Београду, он је и Београд видио у Црној Гори, а уз Београд и остатак Србије. Да се Пламенац питао, Црна Гора би се 1941. године на истоку и сјеверу граничила са Бугарском и Мађарском.
Velebir

08. 12. 2018 - 21:10

Jovan S. Plamenac je 1941, u potpuno promijenjenim ratnim okolnostimq. Ponovo htio uspostavu neezavisne i teritorijalno znatno prosirene Velike Crne Gore.
POŠTOVANI ADMINISTRATORE

08. 12. 2018 - 22:09

šta znači ovoliko minusa za kratko vrijeme a cio dan nijesu toliko minusiraliISUVIŠE PROVIDNOi ničemu ne vodi.Ponudite ljudima i drugu stranu pričeOVAKO NEMA SVRHE ZBILJA
Piper

08. 12. 2018 - 22:17

Crnogorska crkva je jos okuprana od okupatora spc napustaj nasu zemlju okupatoru
Piper

08. 12. 2018 - 22:28

CRNOGORCI MORAJU ZAPAMTIT DA SU SRBI NALEGLI NA CRNU GORU DA JE TO NAVECI NAJPODMUKLIJI NEPRIJATELJ DOKAZ JE OKUPATORSKA SPC
Pazi malo Piperče

09. 12. 2018 - 20:46

Onaj Vučić tamo (znaš na koga mislim) prije neki dan izjavi: "Crna Gora ne prestaje da udara po Srbiji, ali Srbija neće n i k a d a udariti na Crnu Goru"!!!!!!! Sa to malo riječi je tako ponizio, porazio, omalovažio i uvrijedio Crnu Goru - pljunuo joj u lice!!!
=

10. 12. 2018 - 10:36

,,Polećeše 2 vrana gavrana-od Vračara iznad Beograda-preljećeše brda i planine-do Lovćena dođoše planine-da s' napiju krvi od junaka-i naiju mesa od mladića-no ih tuna śetovaše vila-čuvajte se 2 tice vrane-čuvajte se vi male Crmnice-ne ulazte u njene granice-čuvajte se Vučerakovića-od Krnjica gvozdena junaka-i od Vira Čelebića Sava-a od Bara Raspopoović Sava-On za pasoš nikog i ne pita no po svojoj volji presuđiva.....''
Novi komentar