Povodom inicijative o prenošenju posmrtnih ostataka

Zaboravljeni crnogorski prinčevi

Odlazak kraljevske porodice iz Crne Gore početkom 1916. godine nagovjestiće najteže trenutke crnogorske državnosti. Izolovani od saveznika, bez vojne i političke snage, kralj Nikola i emigrantska vlada nakon odlaska iz Crne Gore, mogli su samo da posmatraju već isplanirano gašenje crnogorske države.
Objavljeno: 06. 08. 2019 - 00:00 Promjenite veličinu teksta: A A A

Napuštanje domovine biće veliki udar i za kraljevsku porodicu Petrović-Njegoš. Najstariji sin kralja Nikole Danilo već je bio van Crne Gore na liječenju, Mirko koji je ostao u zemlji neće ni doživjeti kraj rata, a najmlađi Petar će još za života kralja Nikole preći preko svega što su Karađorđeviči učinili njegovoj porodici i poći na poklonjenje kralju Aleksandru u Beograd.

Sva tri sina kralja Nikole, kao i njegov unuk prjestolonasljednik Mihailo, umrli su i sahranjeni su u inostranstvu. Afirmišući ideju o potrebi rješavanja i obilježavanja značajnih identitentskih simbola savremene crnogorske države, Vlada je podržala inicijativu princa Nikole II o prenošenju posmrtnih ostataka dinastije Petrović Njegoš u Crnu Goru.

U domovinu će se vratiti posmrtni ostaci tri sina kralja Nikole (Danila, Mirka i Petra) i njegovog unuka Mihaila koji je naslijedio krunu Petrovića 1921. godine nakon abdikacije strica Danila.

NAPUŠTANJE DOMOVINE

Dok se Austrougarska vojska približavala Cetinu u januaru 1916. godine, 75-godišnji kralj Nikola sa porodicom bio je primoran da napusti domovinu. U egzil su pošli kraljica Milena, sin Petar, ćerke Ksenija i Vjera. Kraljevska porodica je preko Albanije i Italije emigrirala u Francusku. Nakon boravka u Lionu, Bordou i pariskom predgrađu Neiju, posljednje dane crnogorski suveren provešće u Antibu, gradiću na Azurnoj obali, između Kana i Nice.

U skromnoj kući na jugu Francuske, okružen porodicom, crnogorski kralj je umro 1. marta 1921. godine. U testamentu, ostavio je oporuku da ukoliko umre u izbjeglištvu njegovo tjelo bude položeno u privremenu grobnicu dok ne budu mogli biti prenešeni u otadžbinu i tamo sahranjeni. Kraljeva oporuka ispunjena je u oktobru 1989. godine kada su posmrtni ostatci kralja Nikole i kraljice Milene sahranjeni u dvorskoj kapeli na Ćipuru, a dan kasnije i princeza Ksenija i Vjera su pokopane na dvorskom groblju Cetinjskog manastira. Iako su još 1988. godine postojali planovi da se u Crnu Goru prenesu i posmrtni ostatci njegovih sinova i prijestolonasljednika, unuka Mihaila, ta ideja je obnovljena tek tri decenije kasnije.

francuska1916FOTO: Crnogorska kraljevska porodica u izbjeglištvu. U gornjem redu stoje princeze Vera i Ksenija, Milica-supruga princa Danila, predsjednik Vlade-Lazar Mijušković i princ Danilo.

CRNOGORSKI PRINČEVI

Tri sina kralja Nikole, odrasla su u sjenci velikog oca. Za razliku ćerki, sinovi kralja Nikole nijesu bili zainteresovani za državne poslove i umjesto da budu podrška i pomoć ocu, često su bili na teretu crnogorskom suverenu. Crnogorski istoričari primjetili su da su ćerke crnogorskog vladara bile mnogo darovitije za politiku i državne poslove od njegovih sinova. Ističu Milicu i Kseniju koje su imale neobičan dar za različite političke procese, za razliku od sinova Danila i Mirka koji su bili lišeni svakog političkog dara (opširnije: Živko Andrijašević, Đeca našeg gospodara, Nacija s greškom, 2007).

Princ Danilo Petrović: Najstariji sin knjaza Nikole, Danilo rođen je 29. juna 1871. godine kao peto dijete i prvi muški nasljednik vladarske porodice Petrović-Njegoš. Od svih sinova, najviše je fizički ličio na oca iako je karakterom bio mnogo umjereniji.

princdaniloKralj Nikola mu je na Cetinju obezbjedio učitelja, a nešto kasnije školovanje je nastavio u vojničkoj školi u Rusiji. Iako je u Prvom balkanskom ratu bio na čelu Zetskog odreda crnogorske vojske i kao komandant uspješno rukovodio vojnim operacijama, prijestolonasljednik Danilo nikada nije bio omiljen kao njegov otac.

Bio je često na meti političkih protivnika knjaza Nikole, optuživan za rasipništvo i navodnu bliskost sa austrijskim i njemačkim političkim krugovima.

Prvi svjetski rat uglavnom je proveo van Crne Gore, na liječenju u Francuskoj. Tokom diplomatske akcije vlade u izbjeglištvu i pokušaja očuvanja crnogorske državnosti nakon Prvog svjetskog rata, pokazao je potpunu nezainteresovanost za sve državne poslove.

Bio je u konstantnim finansijskim problemima pa je zbog državne penzije u februaru 1927. godine, potpisao izjavu kojom je prihvatio uspostavljanje Kraljevine SHS. Uživajući u lagodnom životu, princ Danilo nije žurio sa ženidbom.

Pod pritiskom roditelja oženio se tek sa 29 godina sa Jutom, vojvotkinjom Meklenburg-Nojsterlic sa kojom nije imao djece. Nakon smrti kralja Nikole, abdiscirao je 7. marta 1921. godine u  korist sinovca Mihaila. Umro je u Beču 24. septembra 1939. godine gdje je i sahranjen.

Princ Mirko Petrović: Srednji sin kralja Nikole, princ Mirko, rođen je na Cetinju 17. aprila 1879. godine. Njegov odnos sa ocem bio je opterećen konstantnim sukobima, a poput starijeg brata i Mirko se nije puno interesovao za državne poslove. Njegova opsesija je bilo jahanje i muzika pa je iza njega ostalo nekoliko kompozicija, među kojima i muzika  za operu Balkanska carica.

princmirko

Bio je oženjen Natalijom Konstantinović sa kojom je imao petoro djece. Prva dva sina su umrla sa manje od tri godine, a kasnije su rođeni Mihailo koji je nakon 1921. godine postao prijestolonaljenik i prinčevi  Pavle (1910-1933) i Emanuel (1912-1928) iza kojih nijesu ostali potomci.

Mirko je jedini član kraljevske porodice koji u januaru 1916. godine nije napustio Crnu Goru. Po dolasku Austrougarske vojske interniran je u dvorac na Kruševcu u Podgorici, a kasnije prebačen u Beč na liječenje gdje je umro marta 1918. godine.

Princ Petar Petrović: Najmlađi sin kralja Nikole, princ Petar rođen je na Cetinju 10. oktobra 1889. godine. Za razliku od starije braće školovao se u Njemačkoj, gdje se o njemu brinula sestra Ana, udata za vojvodu Batenberga.

princpetarKomandovao je odbranom Lovćena tokom Prvog svjetskog rata, pa su njegovi kritičari tvrdili da je navodno vodio tajne pregovore sa austrougarskom komandom. Uopšte se nije interesovao za državne poslove i politiku, a zanimljivo je da je Petar bio prvi član kraljevske porodice koji je prešao preko svega što su Karađorđevići učinili njegovoj porodici i već 1920. godine u Beogradu imao susrete sa kraljem Aleksandrom. Bio je oženjen Violetom Vagner sa kojom je živio po raznim mjestima Francuske i Italije. Umro je 7. maja 1932. godine, a njegovi posmrtni ostatci sahranjeni su u Italiji.

Mihailo Petrović Njegoš, unuk kralja Nikole bio je sin princa Mirka, rođen 14. septembra 1908. godine u Podgorici. Pošto njegovi stričevi Danilo i Petar nijesu imali potomstvo, nakon abdikacije princa Danila u martu 1921. godine postao je nasljednik crnogorskog trona.

princimihailoNjegovi roditelji bili su razvedeni pa je od pete godine sa majkom i dva mlađa brata živio u Italiji kod svoje tetke, italijanske kraljice Jelene Savojske, a kasnije se školovao u Italiji, Engleskoj i Francuskoj. Živio je u Parizu gdje je 1941. godine oženio francuskinju Geneviève Prigent sa kojom je 1944. godine dobio sina Nikolu. Samo nekoliko mjeseci nakon ženidbe, Mihaila u Parizu hapsi Gestapo i šalje ga u logor Bad Homburg.

U logoru su ga posjetili predstavnici italijanske vlade koji su planirali da u okupiranoj Crnoj Gori proglase nezavisnu kraljevinu, a Mihailu su ponudili krunu. Mihajlo je odbio tu ponudu pa je ostatak rata proveo u logoru. Nakon drugog svjetskog rata vratio se u Jugoslaviju i u Beogradu dobio posao šefa protokola u Ministarstvu Inostanih Poslova. U tom periodu princ Mihailo je posjetio Cetinje što je izazvalo oduševljenje lokalnog stanovništva. Već 1948. godine, sa svojom suprugom princ Mihailo je napustio Jugoslaviju i vratio se u Pariz gdje je umro 26. marta 1986. godine.

SUDBINE

Sudbine crnogorskih prinčeva nemoguće je posmatrati izvan istorijskog konteksta države kojoj su pripadali i iz koje su morali otići bez prava na povratak. Nemoguće je objašnjavati potrebu nekih od članova kraljevske porodice da prihvate državu i dinastiju koja je ugasila ime Crne Gore, ako ne problematizujemo pitanje kako su oni uopšte došli u situaciju da njihovu sudbinu određuju oni koji su 1918. učinili sve da crnogorsku državnost ugase.

 Zbog toga je i inicijativa o povratku posmrtnih ostataka crnogorskih prinčeva u njihovu domovinu, sa pravom objašnjena kao potreba savremene crnogorske države za ispravljanjem istorijske nepravde prema ovoj državotvornoj dinastiji. Taj čin biće i adekvatan odnos našeg društva prema kulturi sjećanja i vrijednostima na kojima bi ono trebalo da počiva.

 

Komentari: 23

Budimo iskreni

06. 08. 2019 - 01:50

Nije inicijativa o prenosenju njihovih ostataka zbog ispravljanja nekakvih istorijskih gresaka, nego zbog sadasnje politicke trgovine i ubiranja predizbornih poena. Bolje bi i postenije bilo da ih puste na mir gdje jesu, nego da od njih prave marketinski materjal.
@

06. 08. 2019 - 14:53

U potpunosti podržavam i dodajem u prilog tvojoj tvrdnji. Kada je u Crnu Goru prenešen kraljevski par i dvije šćeri, sadašnjeg gospodara Crne Gore, koji je i tada bio na vlasti, nije bilo niđe. Niko ga tada nije zamijetio da je makar i prisustvom u tome učestvovao. E, sada je glavni zagovarač "vraćanja duga prema slavnim precima, tj. dinastiji Petrović". Slijedi izborna godina...
CRNOGORAC

06. 08. 2019 - 09:07

TO NIJE BIO ODLAZAK NEGO PROGON OD SRBA I SRBIJANSKE VLADE DO DANA DANASNJRGA OD SPC NA TERITORIJI C.GORE.
Велимље

06. 08. 2019 - 13:47

Та букачина против Срба не помаже много, ко год хоће исправно да разумије овај текст, безусловно ће закључити да према принчевима владарске куће Петровића није спровођен никакав прогон. И њихов блиски рођак краљ Александар Ослободилац и власти социјалистичке Југославије понијели су се благонаклоно према Николиним наслиједницима. Чак је и међународни дуг Краљевине Црне Горе дослиједно измириван до краја шездесетих година двадесетог вијека, прво од стране Краљевине Југославије, а потом и од стране СФРЈ. Краљ Никола не би ни пануо тако лако да није пропала царска Русија, јер је руски цар издашно финансирао његово расипништво.
@Велимље

06. 08. 2019 - 14:58

Ti si bolesan u tu tvoju t....u ako vjeruješ u to tvoje trabunjanje Džomo.
Velimlje

06. 08. 2019 - 21:01

Nažalost @Велимље je u parvi CG dugovi su otplaćivani i u SFRJ..To što nijesi obavješten ne daje ti za pravo da pišeš ovakve komentare.Pogledaj se u ogledalo viđećeš koko izgleda t...a
Velimlje

06. 08. 2019 - 21:09

Crna gora nije nikada vratila Srbiji,,Citiram,,зајам из Србије, узет 1913. год. после Балканских ратова, – милион динара у злату на двадесет година отпла-те, то су велике паре. Пошто је створена југословенска држава, Влада Југославије заузела је став да се дуг по основу узетог зајма из Србије 1913. године. Отпише – једна је држава, нема се од кога наплатити, то је једноставно отписано;
Velimlje

06. 08. 2019 - 21:13

Срећом, сачувано је и писмо краља Николе сину Данилу, књазу. У њему се отац захваљује сину за огроман новац у швајцарској банци, а тај новац је добијен, како приређивач династичких писама тврди, од Немаца и Аустроугара за слабљење српског отпора на ловћенском и херцеговачком ратишту 1914. и 1915. и за капитулацију Црне Горе. Новац је добијен за сатирање српске војске и српског народа, али краљ Никола се весели том новцу – то не крије у писму свом сину Данилу, хвалећи сина због дебелог депозита (деопот-а) у Швајцарској. Краљ 800.000 франака зове ”мали ђеличак”: Сад ћу се повратити на они твој депот у Швајцарску – Да сам ти, Дано, препоручен, један мали ђеличак за сиромаха твојега Тату! ма мали, мали, мали, од цигле 5, 6, 7, 8 стотина хиљада франака, па ћу те слушати и бићу ти покоран и благодаран
@@ Ti si, Velimlje potpuno..

06. 08. 2019 - 20:04

...u pravu Samo nisi pomenuo apanažu koju je Narodna skupština Kraljevine SHS izglasala za bivšu kraljevsku porodicu Petrović (ne i za odive) da ne umru od gladi. Samo je bandoglava i tvrdoglava Ksenija odbila
Velimlje

06. 08. 2019 - 20:58

Srbija nikada nije pregovarala o podjeli CG teritorije kao što je kralj Nikola pregovarao sa Bugarima..nadao se propasti Srbije
Sreten Vujović

06. 08. 2019 - 09:11

Kao sedamaestogodišnjak sa ocem sam otišao na bečko Centralno groblje, jer nam je jedan "gasarbeiter" kazao da je tako sahranjen "Njegoš". Kada nas je odveo na to mjesto shvatili smo da se radi o Mirku Petroviću Njegošu i "njegovom nasljedniku". Obnovili smo izblijeđela uklesana slova, pa sam dobro zapamtio tekst i njegov kraj "privremeno sahranjeni u Beču". Ove grobnice su postale dio kulturno-istorijskog nasljeđa, đe je bio naš ambasador da spriječi ovovjekovno skrnavljenje tih istih, od strane srpskog mitropolita Amfilohija, koji je preko autentičnih natpisa stavio mermerne ploče i održao parastos, što su propratili i mediji. On je upotrijebiol "bogato iskustvo" u prepravljanju grobnica, crkava manastira i "molovanju" starih ikona i ikonostasa, dajući im raško-vizantijsko "ruho". Za nekog istoričara umjetnosti koji ne poznaje ovdašnje prilike, prema tom ikonopisanju može jedino zaključiti da su naši sveci porijeklom iz Ljiga, Svrljiga ili Surdulice! Đe ste, ne bilo ve!
Sreten Vujović

06. 08. 2019 - 10:25

Da dodam: Ova pośeta grobnicama princa Mirka i njegovog našljednika na Zentralfriedhof Wien bila je prije više od 4 decenije! Skrnavljenje ovih grobnica i parastos se desio prije 16 godina! Koliko smo i znaveni i zainteresovani, princ je počivao na „Srpskoj parceli-grupa 68“. Na mermernim pločama je izmijenjen autentični natpis! Zaboravili smo mnoge, čak i mučenike sa Bregalnice, koji nemaju dostojnog obilježja i slove kao „srpske“ žrtve, premda su sa te strane i žrtvovani i ponižavani u ovoj, za Crnu Goru, besmislenoj bici! Sa te strane su doživjeli izdaju, skrnavljenje crnogorskih zastava, a crnogorske kape su im služile za „veliku nuždu“! O tome, između ostalih śedoči i časni Srbin, konjički potpukovnik, Jevto Ružić, koji je zarad istine do kraja bio izložen pokušajima likvidacije od strane Velikosrpskih fašista! Đe ste, ne bilo ve!
Šćepan Mali

06. 08. 2019 - 12:17

Ima li iko u ovoj državi da javno kaže da Šćepan Mali, vladar Crne Gore od 1767. do 1773. nema ni ulicu? Kako nikome prvo to ne padne u oči? Kako možemo druge narode napadati da nam falsifikuju istoriju kad to sami radimo - najbolji primjer za to je praktično negiranje postojanja Šćepana Malog? Zašto se to radi? A kakav je vladar bio Šćepan Mali? Ima priličan broj onih koji kažu da je bio jedan od najboljih. "Đe ste, ne bilo ve" istoričari (prije svih), progovorite konačno ne čekajući nečiji znak jer ga u ovom slučaju neće biti.
Sreten Vujović

06. 08. 2019 - 10:49

Puštite i nastavak! Ovo što kažem "Đe ste ne bilo ve!" to je kao očinska ili majčinska kletva koja se ne "ugađa"! A mi, fakat je, jesmo zaboravljene majke i očevi ob novljene crnogorske države, zaboravljeni baš kao prinčevi i mnogi drugi! Ovo su riječi otrježnjenja, a ne kao Amfijeve anateme! Nemamo vremena čekati da se "dozovu" kao za državu, narednih 20 godina. Curi vrijeme!
Svrljig Crnogoraca

06. 08. 2019 - 15:04

Sretene Vujovicu gledah malo po internetu Svrljig dje je to i vidjeh da po zadnjem popisu stanovnistva u Srbiji u Svrljigu zivi 11 etnicki deklarisanih Crnogoraca.Ej Crnogorci u Svrljigu!
Sreten Vujović

06. 08. 2019 - 20:47

Hvala na informaciji! Svrljig sam stavio samo jer mi se rimovalo sa LJig! :-) No, šalu na stranu! Ako su se deklarisali kao Crnogorci, svaka čast! Hrabro! Činjenica je da noga Sv. Petra Cetinjskog i Sv Vasilije Ostroškog nikada tamo kročila nije, a odjenuli su ih u bijele odežde sa velikim krstovima, što pripada raško-vzantijskom ikonopisnom maniru. Odežde ovih Svetaca su sačuvane i nema niti jedne takve, koje su iskonstruisali Amfilohijevi ikonolpisci-falsifikatori. Bilo bi isto, kao da smo vlaldici Danilu, Petru II, Knjazu Danilu, stavili šajkače, srpske jeleke i rajthoze! Ovi „moleri“ crnogorske tradicije i svijesti toliko vole ova dva Čudotvorca da su u kalendaru SPC bili upisani crnim slovima, kao manje značajni sveci, sve dok im CPC u svojim kalendarima nije dala zasluženo obilježje! Sve ove „prepravke“ naše duhovnosti, i nacionalnog i kulturnog identiteta se dešavaju na očigled djelatnika Zavoda za zaštitu spomenika kulture! Đe ste, ne bilo ve!
Dijaspora

06. 08. 2019 - 10:36

PETROVIĆI NJEGOŠ. Prognani iz svoje države od istih koji danas sjede na njihovom tronu. Treba da se svi zapitamo. Koji smo mi narod kad dozvoljavamo okupatorima sPC-i koja nije Hristova nego svetosavska, da se bagaše na tronu Petrovića. Koji smo mi to narod koji daje glasove opoziciji koja dokazuje da je ispravno što nam srbijanski kralj utuli državu išćera Petroviće uz pomoć domaćih izdajnika onda i njih danas. PROBUDI SE CRNA GORO, danas sutra je već kasno Jer Amfilohija sa sPC, Mandić, Knežević i cjelokupna srpska skupština u BG ne patišu.
Тотo

06. 08. 2019 - 11:46

Указом кр.николе, Мирку су укинута сва династичка наследна права, тако да његови потомци немају титуле нити могу да буду наследници круне. Погледати "Црна Гора за вријеме Првог свјетског рата: Односи са Србијом - капитулација" Историјски институт Титоград, 1963. година
zašto govoriš neistinu?

07. 08. 2019 - 09:12

Kojim ukazom kralja Nikole? Kada Nikola nije svom miljeniku oči izvadio kada mu je ovaj ukrao naložnicu (a važnija mu je bila od sve Crne Gore), šta ti misliš da mu je stalo bilo ko će ga naslijediti? A Mirko je umro u sanatorijumu u Beču kao austrijski državnik!! Kao da je bio Franjo Josif! Mani se glupih priča!
vuk

06. 08. 2019 - 15:03

No koji je onaj u dno noga Hikolinih...
Aca trica

06. 08. 2019 - 17:11

Aca palikuća.
vuk

06. 08. 2019 - 22:13

No dje završiše pare od Austrougarske za ratnu reparaciju Crnoj Gori..i potpuno van pameti nije Crna Gora vratila kredit a Srbija je okupirala i to pošto je Crna Gora ušla u rat protiv Austrougarske i gonula njena vojska da bi Srbska vojska pobjegla preko Albanije za Grčku..Najbolje bi bilo da je joj još pod okupacijom vraća kredit koja demagogija...očerupali Crnu Goru do kostiju još bili počeli i srž da sišu...
zbilja komično

07. 08. 2019 - 06:27

Šta je Srbija očerupala od CG? Ljuti kamen!!! Austrija je za ono kratko vrijeme okupacije mnogo uradila za CG. Napravila je za par mjeseci žičaru od Kotora do Cetinja koju su crnogorci pri kraju rata opljačkali i opustošili. Prehranila je stanovništvo. Napravila je onaj reljef CG koji je i danas na Cetinju izložen. Šta ste vi napravili za pola vijeka? Ništa! Nego ste danas pokrali, prodali i uništili ono što je tuđim novcem bilo stvoreno! Kako se ne sramite!
Novi komentar