INTERVJU: Vaskularni hirurg, sr sci med Nikola Fatić

Mlađe žene obolijevaju od proširenih vena šest puta češće od muškaraca

Varikozne vene, poznatije kao proširene vene predstavlaju dominantnu bolest površinskog venskog sistema i u najvećem broju slučajeva lokalizovane su  i javljaju se na nogama. Najčešće bolest nije teške prirode i bezopasna je po život pacijenta. 
Objavljeno: 24. 09. 2019 - 09:00 Promjenite veličinu teksta: A A A

Međutim, zbog svoje velike učestlosti i ograničavanja radne sposobnosti, varikozne vene ne predstavljaju samo medicinski problem već i značajan socijalno-ekonomski i estetski problem u razvijenim zemljama svijeta. Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije, od ovih stanja boluje oko 10-30% ukupne svijetske populacije. Mnogobrojne studije su pokazale da su oboljenja vena prisutna kod 25-75 % odrasle populacije. Bolest se snažno ispoljava u uzrastu od 30-te do 60-te godine. Savremeni tetman ovog oboljenja je relativno jednostavan, brz i efikasan a rezulatati izuzetni. O ovom zdravstvenom problem smo razgovarali sa vaskularnim hirurgom, dr sci med Nikolom Fatićem.

ANALITIKA: Doktore, kako bi u najkraćem opisali pojam proširenih vena?

DR FATIĆ: Proširene vene predstavljaju abnormalno dilatirane/proširene  površne vene. U proširene vene ubrajaju se kako sitne, paukolike telangiektazije, tako i upadljivi varikoziteti (lokalna proširenja ) safenske vene. Proširene vene se  djele u  dvije velike grupe :

Primarne - koje nastju isključivo kao posljedica oboljenja površinskog venskog sistemai kod kojih je duboki venski sistem očuvan.

Sekundarne proširene vene – koje nastaju usljed oboljenja sistema dubokih vena  i perforantnih vena (koje povezuju površinski I duboki venaki isitem donjih ekstremiteta).

Razlikovanje ova dva stanja je od izuzetnog značajajer zahtjeva drugačiji pristup liječenju. Izbor adekvatnog tretmana zavisi od precizne lokalizacije mjesta popuštanja u venskom sistemu, koje se ciljano koriguje.

prosirene-vene

ANALITIKA: Kolika je učestalost i riziko-faktori?

DR FATIĆ: Proširene vene su bolest savremene zapadne civilizacije. Najčešće se javlja u Evropi i SAD. Krajem devedesteih godina prošlog vijeka 24 miliona odraslih stanovnika SAD bolovalo od proširenih vena. Više od polovine populacije starije od 40 godina ima neki oblik proširenih vena ( varikoziteti ili  telangiektazije). Do 20 % odraslog stanovništva ima značajne proširene vene, a njih 0,5%-2 % imaju ozbilje komplikacije ove bolesti poput venskih ukusa.

Faktori rizika koji pospješuju  razvoj proširenih vena su:

1.pozitivna porodicna anamneza -prisustvo proširenih vena u porodici

2. starost (≥ 50 godina)

3. ženski pol

4. 2 ili više trudnoća (»multiparity«),

5. upotreba oralnih kontraceptiva

6. stojeći posao (> 6 sati dnevno),

7. gojaznost

Broj novooboljelih se povećava sa starenjem, vrhunac učestalosti je u šestoj deceniji života. Pojedine studije pokazuju da su proširene vene prisutne i kod 72% žena starijih od 60 godina.

Ukoliko se proširene vene javljaju u djetinjstvu skoro uvjek su povezane sa nasljednim bolestima, poput sindroma Klippel-Trénaunay i Parkes Weber.  Proširene vene se kod žena javljaju znatno češće i u ranijem životnom dobu. U tridestim i četrdesim godinama života  žene obolijevaju 5-6 puta češće u odnosu na muškarce. Sa starenjem se ovaj odnos postepeno izjednačava.

Prisustvo proširenih vena u porodici, udruženo je sa nastankom bolesti kod 70-85% bliskih rođaka, u poređenju sa svega 10% u odsustvu porodične pojave. Proširene vene su izuzetno česte u trudnoći, venski varikoziteti se javlaju i do 20% a telangiektazija i čak do 70%. Kod većine trudnica  variksi se spontano povlače u roku od 3-6 nedelja posle porođaja.

nikola-fatic

ANALITIKA: Zašto uopšte nastaju proširene vene?

DR FATIĆ: Ima nekoliko razloga.

1. Disfunkcija venskih valvula

Valvule onemogućavaju povratan tok krvi u venskom sistemu (od srca ka periferiji), prevenirajući neželjene efekte konstatno povećanog hidrostatskog pritiska u nogama. Disfunkcija valvula, kao dominatna uzrok nastanka prosirenih vena, može biti prouzrokovan brojnim faktorima.

2. Inkompetentnost  perforantnih vena

Disfuncija perforatora je značajan uzrok proširenih vena i venskih ulkusa, a naročito povratnih variksa posle operacije (podvezivanja i odstranjivanja vene).

3. Defekti u građi venskog zida

4. Promjena u dubokom venskom sistemu  koje nastaju poslije tromboze

5. Urođene vaskularne malformacije: kao što su Klippel-Trénaunay i Parkes Weber.

ANALITIKA: Kako se uspostavlja dijagnoza?

DR FATIĆ: Klinička slika proširenih vena ima širok spektar prezentacija. U većini slučajeva proširene vene ne dovode do oštećenja ili ugrožavanja donjih ekstremiteta. Ovo stanje je udruženo sa tegobama tipa: bol, svrab, peckanje, noćnih grčevi, nemirne noge, zamor i neprijatani osećaj tišteće težine u nogama. Kod nekih pacijenta dolazi do pogoršanja bolesti što može dovesti do promjena na koži tipa: tamog prebojavanja kože, ekcema, infekcije, površinkog tromboflebitisa (zapaljenja/inflamacije vena), krvarenja, istanjenja potkožnog tkiva, venskih ulceracija. Međutim, proširene vene mogu biti bez simptoma, kada se pacijenti prevashodno žale na ružan izgled nogu zbog proširenih, izvijuganih vena. Pacijenti sa telangiektazijama najčešće su asimptomatski, ali se mogu žaliti na tišteći bol posle dugog stajanja.

Dijagnoza proširenih vena uspostavlja se na osnovu fizikalnog pregleda koji se izvodi na poseban način i  dopunskih dijagnsitički procedura (fotopletizmografije, pneumopletizmografiju, dopler-ultrasonografiju, dupleks-ultrasonografiju venografije).

ANALITIKA: Koji su postupci liječenja?

DR FATIĆ: Proširene vene se mogu liječiti na više načina:

Konzervativni tertman– ova vrsta tretmana uključuje dijetu, promjenu životnog stila i kompresivnu terapiju. Konzervativna vrsta terapije se najčešće koristi kao prva linija tretmana.

Farmakološki tertman preparati  diosminaza i trokserutina.

Interventne procedure:

Hirurški tretman – ovaj vid liječenja uključuje ligiranje (podvezivanje vene), striping i avulziju vene (različiti nacini za uklanjanje vene). Ovi vidovi tretmana mogu se sprovesti u opštoj, regionalnoj ili lokalnoj anesteziji. Odabir anestezije zavisi od preferencija hirurga i pacijenta, kao i ektenzivnosti i komplksnosti varikoznih vena koje treba tretirati.

Skleroterapija – ubrizgavanje skleroznatnog (zapaljenskog) agensa (npr. Aetoxsclerol) direktno u lumen varikozne vene. Skleroznatni agens može biti u tečanom stanju ili u formi pjene. Ovako ubrizgan agnens dovodi do inflamatorne rekacije i obliteracije vene.

Termalna ablacija – zagrijavanje vene kroz njen lumen (npr. korišćenjem radiofrekfentnog ili lasreskog generator preko vlakna koji isporučuje odredjenu dozu toplotne energije na zid vene), što dovodi do oštećenja oboljele vene, njenog kolapsa i obliteracje. Često se u tertamanu koristi kombinacija gore navedenih procedura.

Izbor tretmana zavisi od brojnih faktora: simptoma, stepana oboljenja, prefrenci pacijenta i dostupnih medicinskih resursa. Najčećese se koristi optimalna kombinacija gore navedenih metoda. Komplikacije su rijetke a kratkoročni i dugoročni  rezulati  izvanredni.

 

Komentari: 0

Novi komentar