Kako se vodi stambena politika u razvijenim kapitalističkim i bivšim komunističkim zemljama

Jedino u Crnoj Gori država subvencioniše stanove visokim funkcionerima

Pravo na stanovanje u dobrom dijelu država (Njemačka, Austrija, Japan, Danska, Holandija, Finska...) je utvrđeno ustavom. Sud u Strazburu, međutim, omogućava tužbe beskućnika protiv svih članica EU i kandidata zbog beskućništva, neadekvatnog stanovanja i isključivanja, tretirajući to kao povredu osnovnog ljudskog prava.
Objavljeno: 06. 10. 2019 - 06:36 Promjenite veličinu teksta: A A A

Stambenu politiku razvijene države vode u skladu sa tipom kapitalizma koji je kod njih na snazi – korporativistički, liberalni, državno razvojni ili familistički i od te tipologije zavisi učešće socijalnog stanovanja, odnosno stanovanja koje finansira država.

DRŽAVNA INTERVENCIJA

Bivše komunističke države ne spadaju ni u jednu od ovih tipologija, jer ih zbog sprovedenih rješenja i dalje smatraju tranzicionim. Svima njima je zajedničko jedno – neki oblik državne intervencije za socijalno stanovanje, osim u Crnoj Gori, gdje je državni intervencionizam institucionalno vezan za visoke državne funkcionere, a opštinski za zaposlene u javnim službama. Socijalni slučajevi i ostali građani imaju pravo da konkurišu za niži postotak stanova u okviru programa Hiljadu plus, u kojem država subvencioniše dio stambene kamate, a najveći postotak rezervisan je za zaposlene u državnoj službi. 

Dodjelu državne pomoći državnim funkcionerima i službenicima praktikovala je i Srbija do 2006. godine, kad je tamošnji Ustavni sud tu praksu proglasio neustavnom i nezakonitom. U Evropskoj uniji zemlje kao što su Danska i Švedska, u kojima je socijalno stanovanje dostupno svima, moraju da vode računa o pravilima EU, prema kojima državne subvencije ne mogu primati pripadnici srednjih i viših prihodnih grupa. 

Stanovanje je, nakon zakona engleske premijerke Margaret Tačer o pravu na kupovinu 70-ih godina prošlog vijeka, postalo najveća imovina velikom dijelu stanovništva, kao i najveća finansijska imovina u većini ekonomija. Taj je zakon bio posljedica stambene krize i tada je UK prdala 1,5 miliona opštinskih stanova, što se pokazalo odličnim za širenje baze konzervativističkih glasača. Tačerka je na taj način ubila dva zeca – privatizacijom stambenog fonda smanjila javnu potrošnju i napunila budžet prometom tih nekretnina. Ovaj sistem 20 godina kasnije prepisale su zemlje bivše SFRJ, s tim što je UK prodala građanima manje od trećine stambenog fonda, a eks ju države 98 prcenata.

TIPOLOGIJA

Prema studiji Schwartza i Seabrooka, korporativistički tip, koji je na snazi u Danskoj, Holandiji i Njemačkoj, podrazumijeva socijalno stanovanje (ali ne stanove) kao socijalno pravo; snažnu tržišnu stratifikaciju; najam stanova kontrolišu javne organizacije, a porez na imovinu je nizak. Aktuelan je problem međugeneracijskog jaza, jer autsajderi ne mogu da obezbijede stan na stambenom tržištu. Hipoteke učestvuju sa 58,3 odsto u BDP-u, udio vlasništva u ukupnom stambenom fondu je 47 odsto, a socijalnog najamnog sektora 20,7 odsto. U liberalnom tipu, koji je na snazi u V. Britaniji, SAD, Kanadi, Australiji, Novom Zelandu i Norveškoj stanovi su imovina, samopomoć je bazirana na tržištu, prihodi od oporezivanja imovine su visoki, ali i oni imaju problem međugeneracijskog jaza. U ovom tipu hipoteke čine 48,9 odsto BDP-a, udio vlasnika u ukupnom stambenom fondu je 70,1 odsto, a socijalnih stanova koji se iznajmljuju 9,4 odsto. U državno razvojnom tipu stanovanje (ali ne stanovi) su socijalno pravo, ali finansijska represija smanjuje tržišnu segmentaciju, privatne organizacije kontrolišu najamno stanovanje, a porezi na imovinu su niski. Hipoteke u BDP učestvuju sa 28,2 odsto, udio vlastitih stanova u ukupnom stambenom fondu je 58,3 odsto, a socijalnih stanova koji se iznajmljuju 16,8 odsto. U familističkom, ili mediteranskom tipu, koji je na snazi u Belgiji, Irskoj, Portugaliji, Španiji i Italiji stanovi su porodično socijalno dobro, ali ne i ustavno pravo. Organizuje se netržišna samopomoć, a porez na nekretnine je nizak. Hipoteka učestvuje sa 21,6 odsto u BDP-u, 75,5 odsto stanova su u privatnom vlasništvu, a iznajmljuje se 5,5 odsto socijalnih stanova.

Ideologija kućevlasništva, koja je u Evropi na snazi od 1970. godine, korespondira sa fiskalnom krizom razvijenih socijalnih država u Evropi. Zbog potražnje za hipotekarnim kreditima cijene nekretnina od tada neprekidno rastu vodeći do spekulativnih balona u Irskoj, SAD, UK, Grčkoj, Španiji, Portugaliji. Sekuritizacija hipoteka (korištenje aktive poput hipotekarnih, izvoznih i kredita za automobile za izdavanje obveznica) zabranjena je u Francuskoj, Austriji, Belgiji i Njemačkoj, pa su kod njih cijene nekretnina porasle manje nego u zemljama sa manje rigidnom regulativom u ovoj oblasti.

Opširnije u Pobjedi.

Komentari: 7

Tako je

06. 10. 2019 - 08:36

I treba da im pomogne, ako treba da ih i časti, jer su to najumnije glave CG i jer je narod stoka.
Rašo

06. 10. 2019 - 09:31

Pa normalno da im subvencioniše stanove i daje razne povlastice, jer većina njih su kupljeni Crnogorci , koji su u doba Miloševića bili veliki Srbi pa se iz ličnih interesa opredijelili da predju u Crnogorce, ali su u duši i dalje ostali Srbi i sad ih stalno moraju doplaćivati da bi ostali lojalni državi .U stvari današnjom Crnog Gorom vladaju dojučerašnji Srbi. Pravi rodoljubi crnogorski kojima je Crna Gora na prvom mjestu i koji su sa Slavkom Perovićem klicali sa Cetinja oprosti nam Dubrovniče su u manjini i nijesu poželjni u vlasti , jer su ih ovi iz vlasti tada nazivali izdajnicima i ustašama i još kakvim pogrdnim imenima, samo zato što su bili za mir i odano svojoj državi.
Komšija

06. 10. 2019 - 11:01

Zna to i vlast i opozicija i zavisni i tzv. nezavisni mediji ali svi oni imaju privatni interes ispred državnog. A boje se od odgivornosti da išta mijenjaju. I jedni i drugi.
INTERESANTNO

06. 10. 2019 - 18:17

Kao i mnogo puta do sada si promašio temu ...fašistike izjave ovđe nijesu potrebne
Brano

06. 10. 2019 - 11:03

Dobro bi bilo reci i ovo. Plate obicnih radnika u EU su ispod 2.000 eura, od kojih radnici pola daju za neki stan. Plate osrednjih funkcionera u EU administraciji su preko 20.000 eura mjesecno i oni svakih nekoliko mjeseci mogu kupiti po stan od svoje funkcionerske plate.
Ro

06. 10. 2019 - 16:39

Sve stanove vratiti u vlasnistvu drzave.Ničim nijesu zasluzili da se čašćavaju našim novcem.
Sula Radev i DPS

06. 10. 2019 - 22:10

DPS po onoj Sulinoj-hoćeš mir, onda daj onome što već ima previše, a onome što nema uzmi i zaprijeti da ćeš mu još uzimat, ako nezaćuti.
Novi komentar