Zanimljivosti

Crna rupa preživjela sudar galaksija

Izvor

Astronomi su rekonstruisali taj događaj, za koji misle da je bilo uništenje galaksije, sa rijetkom vrstom crne rupe koja je to preživjela.

Vođa studije Šon Farel, sa Instituta za Astronomiju u Sidneju u Australiji, otkrio je ovu neobičnu crnu rupu 2009. godine, uz pomoć teleskopa za X-zrake Evropske svemirske agencije (ESA) XMM-Njuton. Poznata pod nazivom HLX-1, ta crna rupa ima masu kao 20.000 sunaca. Ona leži na ivici spiralne galaksije ESO 243-49, oko 290 miliona svjetlosnih godina udaljene od Zemlje.

“Po prvi put imamo dokaze o okolini, samim time i porijeklu, ove crne rupe srednje mase”, izjavio je Metju Servilat iz Centra za astrofiziku “Harvard-Smitsonijan”.

Astronomi znaju kako masivne zvijezde propadaju i oformljavaju crne rupe stelarne mase, težine oko 10 puta veće od našeg Sunca, ali nije poznato kako se supermasivne crne rupe, poput “čudovišta” u centru našeg Mliječnog puta (sa masom četiri miliona većom od Sunca), stvaraju u središtima galaksija. Jedna teorija je da supermasivne crne rupe mogu da se izgrade spajanjem manjih crnih rupa, srednje težine (stotine do hiljade sunaca).

Najbolje objašnjenje je da je crna rupa HLX-1 bila u centru patuljaste galaksije. Veća “domaćinska” galaksija potom je uhvatila patuljastu. Većina zvijijezda patuljaste galaksije je nestala tokom sudara. U isto vrijeme, formirale su se nove, mlade zvijezde. Interakcija koja je kompresovala gas oko crne rupe takođe je izazvala formiranje zvezda.

Naučnici su otkrili da je ta grupa zvijezda sigurno nije starija od 200 miliona godina. To znači da su formirane nakon sudara patuljaste sa većom galaksijom. Starost zvijezda ukazuje prije koliko godina su se dvije galaksije sudarile.

Budućnost te crne rupe u ovoj fazi je nesigurna. Zavisi od njene putanje, koja je trenutno nepoznata. Moguće je da se uvuče u centar velike galaksije i na kraju spoji sa supermasivnom crnom rupom u njoj. Takođe, mogla bi da se smjesti u stabilnu orbitu oko galaksije. Ono što je sigurno je da će nestati u X-zrakama kada iscrpi svoju zalihu gasa.

“Ova crna rupa je jedinstvena po tome što je jedina sa srednjom masom koju smo do sada otkrili. Njihova rijetkost ukazuje da su one vidljive neko kraće vrijeme”, rekao je Servilat.

(blic)

Portal Analitika