Prvi put nakon sedam mjeseci u Crnoj Gori je tokom marta zabilježen pozitivan prirodni priraštaj na mjesečnom nivou, no i pored ove, na prvi pogled dobre vijesti, prirodni priraštaj na nivou prvog kvartala je izuzetno visok i iznosi minus 619, pokazuju posljednji preliminarni podaci Monstata.
Pozitivan prirodni priraštaj na mjesečnom nivou posljednji put je zabilježen u julu prošle godine kada je rođeno šest osoba više nego što je preminulo, dok je u martu ove godine ta razlika iznosila osam u korist novorođenih.
Crna Gora je prvi put od Drugog svjetskog rata negativan prirodni priraštaj zabilježila 2020. godine. Tada je iznosio minus 196 i bio je, pokazuju podaci, rezultat povećanog broja smrti u populaciji usljed pandemije korona virusa. Te godine Crna Gora je prvi put premašila brojku od sedam hiljada preminulih, tačnije 7.293. Broj prijavljenih smrti usljed infekcije korona virusom gotovo se u broj poklapao sa prekomjernim brojem smrti u odnosu na prosjek od oko 6,5 hiljada smrti na godišnjem nivou u godinama pred pandemiju.
Tokom 2021. situacija se drastično pogoršala, pa je te godine, u odnosu na prethodnu, zabilježen više nego desetostruko gori bilans, što je rezultiralo i rekordnim negativnim priraštajem od minus 2.119.
Iako je prethodnih godina bilježen blagi pad novorođene djece, pa je na primjer tokom prošle godine novorođenih za 64 bilo manje u odnosu na 2020. godinu, uzrok katastrofalnih demografskih podataka su rekordni crni brojevi preminulih. Tako je Crna Gora prošle godine zabilježila 9.152 umrlih. Slično je i u prva tri mjeseca ove godine, kada smo zabilježili 2.263 umrlih, a 1.644 novorođenih.
Međutim, za razliku od prve pandemijske godine broj prijavljenih smrti od direktnih posljedica pandemije se nije poklapao sa ogromnim skokom preminulih u populaciji.
Kada se analiziraju podaci od početka pandemije do danas, ukupno je mimo prosjeka iz predpandemijskih godina, preminulo oko 4.400 ljudi, dok je prijavljenih smrti od kovida zabilježeno oko 2.700, što nas dovodi do broja od oko 1.700 ljudi koji su preminuli, a za koje niko u sistemu, kao ni građani, ne zna zbog čega.
I druge zemlje su se suočile sa ovim problemom „prekomjernih smrti“, ali se studiozno bave uzrocima. U Crnoj Gori ne postoje sistematizovane baze podataka na osnovu kojih bi se mogla uraditi analiza ovog, za Crnu Goru, veoma značajnog problema, tako da se svaka priča o tome završava na pretpostavkama, a jedna od njih je da je zdravstveni sistem, opterećen borbom protiv pandemije, posustao u pružanju njege drugim pacijentima opterećnim, dominantno, hroničnim bolestima.
Bilo kako bilo, iako je očigledan uzrok katastrofalnog negativnog prirodnog priraštaja rekordan broj preminulih tokom posljednje dvije godine, to nije smetalo političarima da populistički „riješe“ problem tako što će „stimulisati“ rađanje.
Tako je bivši ministar ekonomskog razvoja Jakov Milatović krajem marta, ali i svog mandata, na iznenadno zakazanoj konferenciji za medije, saopštio da će Vlada usvojiti mjeru kojom će „odgovoriti na demografsku krizu“ na način što će roditeljima svakog djeteta koje se rodi ove godine u crnogorskim opštinama, a koje su u 2020. godini imale negativan prirodni priraštaj, obezbijediti 1.000, a u ostalim 500 eura.
Zanimljivo je da taj potez Milatovića došao dva dana prije lokalnih izbora u Beranama i Ulcinju, ali i desetak dana nakon objavljivanja izvještaja koji su objavili Društvo statističara i demografa i Centar za demokratsku tranziciju, u kojem su ocijenili da je Crna Gora doživjela devastaciju stanovništva, ali i upozorili da se taj problem ne smije svoditi isključivo na populističke mjere, odnosno finansijske podsticaje „koje obično vode isključivanju žena iz tržišta rada i svođenju uloge žene samo na reproduktivnu“.
U analizi ove dvije organizacije preporučili su donosiocima odluka „ukoliko im je ostalo vizije i potrebe za očuvanje osnovne supstance stanovništva, da bez odlaganja“ formiraju Kancelariju za vođenje populacione politike, hitno usvoje Strategiju demografske revitalizacije Crne Gore do 2030, ali i kreiraju otvorene dinamičke baze podataka o demografskim kretanjima u Crnoj Gori, bez kojih nema ozbiljnog bavljenja demografskom politikom.
Prethodne Vlade za ovakav pristup očiglednim demografskim problemima sa kojima se suočava Crna Gora, a koji se osim u negativnom prirodnom priraštaju koji bilježimo posljednje dvije godine, ogledaju i u migracijama kako unutar zemlje, tako i prema inostranstvu, nijesu imale sluha. Iz nove, makar za sad, na ovu temu nema ni glasa.