Zanimljivosti

"Plavi mjesec" obasjaće nebo 31. avgusta

Izvor

Mjesec će dosegnuti punu fazu u petak u 13.58 časova, drugi put u avgustu (prethodno je pun mjesec bio 1. avgusta). Nakon toga, dva puna mjeseca u jednom kalendarskom mjesecu neće se moći videti do 2015. godine (1. i 31. jula).

“Plavi mjesec” zapravo nije plave boje. Ovaj termin se povezuje sa “ekstra” punim mjesecom, odnosno to je uštap koji se pojavljuje po drugi put u istom kalendarskom mjesecu, a ime i značenje je dobio zahvaljujući grešci.

U istoriji je termin “plavi mesec” bio korišćen za iracionalne događaje, dok se u prvoj polovini 20. vijeka odnosio na treći puni mjesec u jednom godišnjem dobu, koje je imalo četiri umjesto uobičajena tri uštapa. Tokom vremena se definicija “plavog meseca” izobličila.

Grešku je 1946. načinio astronom-amater Džejms Hju Pruet, koji je, pišući za magazin “Nebo i teleskop” (Sky & Telescope), naveo: "Sedam puta u 19 godina bilo je - i još uvijek je - 13 punih mjeseca godišnje. Ovo znači da imamo 11 kalendarskih mjeseci sa po jednim uštapom i jedan mjesec sa dva. Ovaj drugi u mjeseci zove se plavi mjesec". Greška je kasnije ispravljena, ali i ponovljena. Magazin je 1999. priznao grešku, koja je u međuvremenu dovela do današnje definicije: drugi uštap u kalendarskom mjesecu.

Ovaj fenomen događa se u prosjeku svake 2,7 godine, a nekada i češće. Tako se “plavi mjesec” 1999. pojavio u januaru i u martu, dok u februaru te godine nije bilo uštapa.

Astronomi ukazuju da “plavi mjesec” postoji jer naš kalendar nije savršeno usklađen sa lunarnim mjesecima. Našem satelitu treba 29,5 dana da napravi orbitu oko Zemlje, a tokom tog vremena mi posmatramo njegove različite faze. Ali kalendarski mjeseci, osim februara, imaju 30 ili 31 dan, pa povremeno dva uštapa uđu u jedan kalendarski mjesec.

Tako će se “plavi mjesec” videti ovog avgusta, ili septembra – za stranovnike regiona Kamčatka u Rusiji i Novog Zelanda (1. i 30. septembra).

Stvarno plavi i zeleni Mesec

Mesec stvarno može da da poplavi, čak i da pozeleni. Tako je zabilježeno da je Mesec bio plav 27. avgusta 1883. i 26. sepetembra 1950. Plavu boju Mjeseca uzrokuje prašina u atmosferi, koja rasipa svjetlosne zrake. Bijeli mesečev zrak se sastoji od više raznobojnih zraka, svaka sa svojom talasnom dužinom. Zraci crvene boje najvećih su talasnih dužina i više se rasipaju, pa do nas stižu zraci kraćih talasnih dužina - plave boje, pišu stručnjaci. Takođe, prašina zbog koje je Mjesec "plav" nije obična. Plavi mjesec su 1883. uzrokovale čestice prašine iz vulkana Krakatoa, a 1950. veliki šumski požari u Kanadi. "Zeleni mjesec", za čiju je boju isto bila odgovorna atmosfera, registrovan je 17. januara i 27. februara 1884. u Švedskoj, a efekat je trajao po tri minuta.

Portal Analitika