Za otkriće su zaslužni arheološki timovi sa Univerziteta u Tel Avivu i vladine organizacije za brigu o prirodi i nacionalnim parkovima. Oni su pronašli ćup sa zlatom kod tvrđave u nacionalnom parku Apoloniji, nekadašnjem starorimskom naselju, koji su zauzeli hrišćanski ratnici tokom Krstaških ratova.
- Sve u svemu, pronašli smo 108 dinara i četvrtina dinara, što znači da je ovo jedna od najvećih gomila novčića ikada otkrivena u srednjevjekovnoj arheološkoj lokaciji u Izraelu – izjavio je profesor Oren Tal, načelnik odjeljenja za arheologiju na Univerzitetu u Tel Avivu.
Blago su u Apoloniji zakopali Hospitalci, odnosno vitezovi Malteškog reda, poznati i kao Suvereni Red Svetog Jovana Jerusalimskog od Rodosa i od Malte.
Malteški vitezovi su tokom ratova zauzeli tvrđavu u Apoloniji, koja je tada bila jedna od najvažnijih njihovih uporišta. Arheolozi smatraju da je blago zakopano neposredno prije nego što je to utvrđenje palo u ruke muslimanske vojske.
- Radi se o malom, djelimično polomljenom ćupu. Njihova ideja je bila da zakopaju nešto polomljeno i napunjeno pijeskom, kako bi sakrili novčiće unutra. U slučaju da ćup neko nađe, ne bi gledao unutra i ne bi našao zlato. Kada smo počeli da prosipamo pijesak, novčići su izletjeli – rekao je profesor Tal.
Novčići, koje je našao Mati Johananof, student arheologije, vode porijeklo iz desetog i jedanaestog vijeka, odnosno perioda vladavine dinastije Fatimida, koja je vladala Sjevernom Afrikom i djelovima Bliskog istoka. Taj novac je bio u opticaju i tokom 12. i 13. vijeka.
- Neki od novčića su nastali 250 – 300 godina prije nego što su ih koristili Hospitalci – rekao je Tal.
Na novčićima se nalaze imena i napisi legendi o lokalnim vladarima, kao i blagoslovi, a na pojedinima ima i datuma i oznakama koje ukazuju na grad u kome su iskovani, kao što su Aleksandrija ili Tripoli.
- Fatimidski novčići su komplikovani za proučavanje jer sadrže puno informacija. Legende ispisane na njima su veoma dugačke, pa su slova teška za dešifrovanje – objasnio je profesor Tal.
Prema njegovim riječima, vrijednost pojedinačnog fatimidskog novčića iznosi oko 3.000 do 5.000 dolara, tako da ova nađena količina može da vrijedi više od 500.000 dolara.
Kada se završi dešifrovanje teksta na novčićima, oni će biti prebačeni u neki od muzeja u Jerusalim ili Tel Avivu.
